Nắm bắt cơ hội vượt qua thách thức

Năm 2014, kinh tế Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội, thách thức đan xen, đặc biệt là nhiều khó khăn chưa được giải quyết của năm 2013. Để vượt qua những lực cản này cần có sự quyết tâm lớn về chính trị và quyết liệt trong thực thi.

Kinh tế ổn định hơn

Năm 2013, kinh tế của Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Điều đó thể hiện ở quyết tâm cao trong việc chuyển hướng chính sách. Khi xây dựng nghị quyết Đại hội Đảng XI, chúng ta hướng đến tập trung vào tăng trưởng cao. Có thể lúc đó chúng ta chưa lường hết diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, khó khăn, thách thức trong nước.

Trong nền kinh tế thị trường, lòng tin vô cùng quan trọng, bên cạnh đó là quyết tâm chính trị trong tái cơ cấu. Vấn đề còn lại là thực thi. Bởi thực tế, trong một số trường hợp, dường như chúng ta chưa đủ quyết tâm, kiên quyết. Cụ thể là vấn đề ngân sách. Hiện cân đối đang khó khăn nên đừng mong đợi nhiều ở việc làm thế nào để tăng thu, mà phải xem xét lại quản lý chi tiêu, cơ cấu lại sao cho hợp lý, tiết kiệm? Bộ máy hành chính hiện có hợp lý và có giảm được nữa?...

Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, nước ta đã có quyết tâm thay đổi, chuyển từ hướng phục hồi và đẩy nhanh tăng trưởng sang ổn định kinh tế vĩ mô, được thể hiện qua Nghị quyết 11 (ban hành năm 2011 về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội) và không đề cập đến tăng trưởng.

Nói cách khác, lấy mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô là hàng đầu. Cùng với đó, Bộ Chính trị đã có Kết luận 02, Quốc hội có Nghị quyết 15 xác định rõ việc điều chỉnh mục tiêu. Kết quả phát triển kinh tế giai đoạn 2011-2013 cho thấy là sự lựa chọn đúng đắn, bởi nếu chần chừ trong việc chuyển hướng mục tiêu, có thể lạm phát ở mức 2 con số, bất ổn vĩ mô vẫn còn.

Ổn định thứ hai là cân đối cán cân thanh toán, từ đó tỷ giá ổn định, dự trữ ngoại hối tăng và chỉ số tiết kiệm, tiêu dùng cũng đạt được những kết quả quan trọng. Trước đây tiết kiệm nền kinh tế ít, tiêu dùng nhiều nên phải vay nước ngoài khiến cán cân vãng lai thâm hụt lớn, nay đã cân bằng, thặng dư.

Bên cạnh đó, thị trường tài chính ổn định hơn dù chưa bền vững; tái cơ cấu bước đầu có kết quả tốt thể hiện chỉ số ICOR trước đây 6,7 nay đưa xuống còn 5,3 lần; hiệu quả nền kinh tế bước đầu được cải thiện. Những điều này đã mang lại nền tảng kinh tế tốt hơn.

Đánh giá của các tổ chức quốc tế  cũng nhìn nhận như vậy khi chỉ số đánh giá rủi ro từ thị trường nước ta từ 400 điểm giảm còn 240-250 điểm; chỉ số năng lực cạnh tranh, môi trường kinh tế quốc gia tăng; đăng ký vốn đầu tư nước ngoài tăng...

Tuy nhiên, tồn tại của nền kinh tế vẫn còn. Thứ nhất, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp vẫn hết sức khó khăn, đi liền với đó là tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp. Nếu điều này kéo dài sẽ mang đến nhiều hệ lụy. Thứ hai, cân đối ngân sách đang đứng trước thách thức lớn.

Nếu thu ngân sách tiếp tục khó khăn sẽ dẫn đến hệ lụy cho năm 2014 mà cả những năm tiếp theo trên nhiều phương diện. Chẳng hạn chúng ta sẽ khó khăn trong việc bố trí vốn cho đầu tư phát triển, không thúc đẩy được tăng trưởng và quay lại không có nguồn thu; nợ công, nợ chính phủ có nguy cơ tiệm cận giới hạn an toàn.

Xác định mục tiêu trung hạn

Về cơ hội, tôi cho rằng đang rất lớn nếu tận dụng được 3 nhân tố. (1) Nếu chúng ta tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô sẽ tạo nền tảng quan trọng, tạo lòng tin lớn cho nhà đầu tư, đặc biệt nhà đầu tư nước ngoài. (2) Chúng ta đang ở giai đoạn cuối của đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), FTA với EU…

Đây được coi là cấp độ mới của hội nhập - cơ hội lớn, thậm chí hơn WTO. (3) Nếu trong 1-2 năm tới, việc tái cơ cấu đạt được những kết quả rõ ràng hơn, cùng với các nhân tố trên sẽ tạo thành động lực phát triển tốt để Việt Nam sớm phục hồi tốc độ tăng trưởng khoảng 7%. Tuy nhiên, việc chúng ta có nắm bắt được cơ hội để chuyển thành hiện thực còn là con đường dài phải đi, phải cố gắng hết sức. Đó là chúng ta có tạo được sự đồng thuận cao hay không để vượt qua thách thức.

Triển vọng đang rất lớn nhưng nếu không giải quyết được các thách thức, thời cơ sẽ trôi đi. Theo tôi, giải pháp trước mắt là trên nền tảng giữ ổn định kinh tế vĩ mô, cần đối phó ngay với tình trạng tăng trưởng hiện nay.

Nếu chỉ tăng trưởng khoảng 5% và kéo dài nhiều năm sẽ dẫn đến hụt nguồn thu ngân sách,  ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô, thiếu việc làm, tác động đến tiêu dùng… Tất nhiên, trong thời gian này nước ta vẫn phải duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hơn 5,5% nhưng không quá nôn nóng.

Nắm bắt cơ hội vượt qua thách thức ảnh 1

Sản xuất chế biến tại CTCPGỗ Đức Thành. Ảnh: L.THANH

Và muốn tăng trưởng hợp lý phải duy trì tổng cầu, tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp, nghĩa là tiêu dùng và đầu tư phải được “sưởi ấm”. Bởi doanh nghiệp không bán được hàng sẽ không sản xuất. Do vậy, cần thiết tăng bội chi ngân sách lên 5,3%, phát hành trái phiếu chính phủ để tăng đầu tư công những lĩnh vực thiết yếu, qua đó duy trì tổng cầu ở mức hợp lý.

Nếu không đưa mức tổng đầu tư xã hội lên 30-31% GDP sẽ không duy trì được tăng trưởng. Tôi muốn nhấn mạnh đây là những giải pháp tình thế để đối phó với tăng trưởng thấp hiện nay. Bên cạnh đó, tái cơ cấu nền kinh tế cần được thực hiện quyết liệt, cụ thể và đạt hiệu quả cao hơn.

Về những khuyến nghị cho thời gian tới, tôi lưu ý 2 điểm. Thứ nhất, phải xây dựng được kế hoạch trung hạn. Bởi khi xây dựng trung hạn mới nhìn được rõ nợ công, nợ chính phủ, nợ quốc gia diễn biến ra sao trong cả một giai đoạn.

Thứ hai, trong tái cơ cấu, phải lựa chọn một số nội dung thiết yếu trong năm 2014, 2015 để có kết quả mang tính hiệu ứng lan tỏa.

Cụ thể, đó là khu vực doanh nghiệp nhà nước. Vừa qua, chúng ta đã làm nhưng chưa chạm đến gốc của vấn đề, chưa tách biệt được quản lý nhà nước với đại diện chủ sở hữu.

Dù điều này đã được cụ thể hóa trong Luật Doanh nghiệp nhưng đến nay chưa thực hiện được, vẫn có nhiều bộ, ngành tham gia quản lý doanh nghiệp. Chính vì vậy, nên có cơ quan quản lý chuyên biệt về đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước, chịu trách nhiệm giám sát, quản lý, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. 

Vũ Viết Ngoạn, Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ảnh minh họa.

Liệu lạm phát thế giới đã đạt đỉnh?

(ĐTTCO) - Vào cuối tháng 11, trong bài viết đưa tin lạm phát khu vực đồng tiền chung châu Âu lên tới 4,9%, cao nhất trong 25 năm qua ở khu vực kinh tế 19 thành viên này, Reuters cũng ghi nhận ý kiến đánh giá của nhiều nhà kinh tế, bao gồm cả những lãnh đạo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), rằng có thể lạm phát đã đạt đỉnh.