Bộ trưởng Bộ TT-TT NGUYỄN BẮC SON

Báo chí phải xây dựng lòng tin

LTS: Truyền thông hiện đại đang mở ra một kỷ nguyên mới, trong đó mức độ thụ hưởng thông tin của người dân được nâng cao hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, dưới góc độ người quản lý, theo Bộ trưởng Bộ TT-TT Nguyễn Bắc Son, điều này đang đặt ra những thách thức không nhỏ.

PHÓNG VIÊN: - Theo thống kê, nước ta hiện nay có 838 cơ quan báo in với 1.111 ấn phẩm, 74 báo, tạp chí điện tử, 336 mạng xã hội và 1.174 trang thông tin điện tử tổng hợp; trên thế giới có 28 loại hình mạng xã hội khác nhau thì ở Việt Nam có 22 trang với mức tăng trưởng bình quân 60% năm, nổi bật là Facebook có tốc độ phát triển rất nhanh với gần 9 triệu người sử dụng; Zingme: 7,4 triệu người; Google+: 2 triệu người; Twitter: 500.000 người. Bình luận của Bộ trưởng về việc này?

Bộ trưởng NGUYỄN BẮC SON: - Chúng ta sống trong thời đại bùng nổ thông tin, đặc biệt thông tin điện tử. Năm 2010, chúng ta mới có 21 báo điện tử, 160 trang tin điện tử của các cơ quan báo chí, đến nay số lượng ấy đã có bước tiến xa.

Sự nở rộ của các trang mạng xã hội, trang tin đã mở ra kỷ nguyên được gọi là “báo chí công dân”. Trên “báo chí công dân” đó đôi khi chỉ là đoạn băng, tấm ảnh, dòng thông tin thô sơ không biên tập, chuyển tải qua những trang tin cá nhân, mạng xã hội. Và thông tin đó nhanh chóng lan tỏa bởi hàng triệu người ngồi trước máy tính hoặc các thiết bị kết nối không dây.

Điều này đã làm tăng tính cạnh tranh của báo chí, bắt buộc những người làm báo phải nỗ lực, chuyên nghiệp và sắc bén hơn nữa, loại bỏ dần những tư duy làm báo theo kiểu cũ truyền thống lâu nay. Đồng thời, thông tin trong xã hội nhờ đó trở nên đa chiều hơn, độ phản hồi nhanh hơn, mức độ thụ hưởng của người đọc cũng cao hơn. 

Báo chí phải xây dựng lòng tin ảnh 1

Thời kinh tế thị trường người làm báo phải nỗ lực hơn trong việc săn tin. Ảnh: VIỆT DŨNG

- Với tư cách là “tư lệnh” của ngành TT-TT, Bộ trưởng cho biết báo chí làm gì giữ vững trận địa của mình?

- Chúng ta đang sống trong một thế giới phẳng mà truyền thông xã hội với nhiều phương thức truyền tải hiện đại đang tạo ra nhiều cơ hội, triển vọng nhưng cũng đặt ra những thách thức to lớn, đe dọa sự phát triển của báo chí truyền thống.

Sự cạnh tranh thông tin ngày một quyết liệt, tạo sức ép cả về kinh tế cao lẫn phản biện dư luận rất nhanh. Điều này khiến không ít tờ báo đứng trước tình cảnh khốn đốn vì không thích nghi kịp. Nhưng đó cũng là xu hướng tất yếu mà các cơ quan báo chí phải chấp nhận và phấn đấu vượt qua.

Để tồn tại và phát triển, báo chí không còn cách nào khác phải nâng cao năng lực, tự vượt qua rào cản, có kỹ năng hiện đại, tự đổi mới thông tin, biến sự cạnh tranh thành động lực để phát triển. Cũng có thể coi đây là cơ hội để chuyển mình, bởi những thách thức này đặt ra yêu cầu chuyên nghiệp hóa nền báo chí và đòi hỏi nhà báo không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ, bản lĩnh và kỹ năng tác nghiệp.

Người làm báo cũng như tờ báo phải mạnh dạn đến với tư duy làm báo hiện đại, xóa bỏ suy nghĩ đưa tin theo kiểu cũ để đáp ứng lực lượng khán giả, độc giả của thời đại internet. Mỗi tòa soạn báo phải là một thực thể “động”.

- Như vậy bộ TT-TT làm gì để thích ứng, đảm bảo thông tin lành mạnh đến với công chúng?

- Công tác quản lý truyền thông của Bộ TT-TT trở nên phức tạp và khó khăn hơn trong kỷ nguyên internet khi thông tin rất đa dạng, đa nguồn và được truyền đưa trên môi trường mở. Sự tương tác qua lại ngày càng nhiều giữa truyền thông xã hội trên internet và báo chí truyền thống khiến nhiệm vụ của Bộ TT-TT trở nên rất nặng nề.

Vì việc quản lý báo chí là để nguồn tin chính thống, đáng tin cậy thể hiện vai trò định hướng trong biển thông tin; là công cụ chỉ đạo điều hành đắc lực của Đảng và Nhà nước nhằm tạo đồng thuận xã hội. Còn với truyền thông xã hội phải làm sao để vừa phải phát huy được tính đa chiều, tính phản biện tích cực của các nguồn tin, vừa hạn chế tối đa những tác động có hại.

Trong điều kiện công nghệ thông tin phát triển như vũ bão và sự biến chuyển không ngừng của đời sống, nhiều khi các cơ chế, các quy phạm pháp luật cũng như năng lực thực thi xuyên biên giới không theo kịp thực tiễn, đã khiến việc quản lý báo chí, truyền thông trở nên khó khăn hơn.

Thí dụ, chúng ta rất khó xử lý đối với những trang tin, mạng xã hội đang cung cấp thông tin trong nước mà máy chủ đặt ở nước ngoài. Đó đang là thách thức lớn buộc người làm công tác quản lý phải tự đổi mới mình. Tức phải có tư duy hiện đại để theo kịp với sự phát triển như vũ bão của truyền thông, vừa phải giữ vững nguyên tắc nhưng nhạy bén và uyển chuyển để khai thác mặt tích cực, hạn chế những thông tin xấu, sai trái.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng, chúng ta đang bước vào kỷ nguyên mở về thông tin, người đọc cũng cần trang bị cho mình kiến thức, văn hóa để biết chọn lọc, không sa đà vào những thông tin giật gân, câu khách. Đồng thời phải biết dựa vào sự đa chiều của thông tin để tự mình kiểm chứng, chắt lọc lấy những thông tin mình cần.

- Cùng với khó khăn chung do kinh tế suy giảm, lĩnh vực báo chí giấy đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức gay gắt. Bộ TT-TT có giải pháp gì giúp báo chí vượt qua?

- Những khó khăn của báo chí hiện nay do tác động kép của tình hình khách quan. Một mặt do tác động của những khó khăn về kinh tế: tình trạng doanh nghiệp thua lỗ, phá sản hoặc phải cắt giảm kinh phí, ảnh hưởng đến nguồn thu quảng cáo. Mặt khác do sự phát triển tự thân của báo chí trong quá trình chuyển tiếp từ bao cấp sang tự chủ.

Báo chí vừa phải thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, văn hóa, tư tưởng, vừa phải tạo được nguồn thu theo kinh tế thị trường. Đạt được đồng thời 2 mục tiêu là nhiệm vụ rất khó khăn và nặng nề. Có những tờ báo bắt nhịp, tổ chức tinh gọn, vừa có phương thức kinh doanh hợp lý, vừa nâng cao chất lượng để tăng phát hành, nâng quảng cáo. Nhưng cũng có những tờ báo không chuyển đổi kịp, hoặc phạm vi tác động hạn chế, không đổi mới nội dung nên gặp rất nhiều khó khăn.

Chính phủ cũng như Bộ TT-TT sẽ tiếp tục có những biện pháp hỗ trợ về mặt chính sách. Cụ thể, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp từ 25% đã xuống còn 10% đối với hoạt động báo in từ 1-1-2014.  Nhưng quan trọng nhất tự thân mỗi tờ báo phải đổi mới cả về nội dung và hình thức, phải tạo ra bản sắc riêng để thu hút bạn đọc. Đó mới là con đường căn cơ nhất để mỗi tờ báo có thể tồn tại và phát triển.

- Trong thời đại truyền thông số, áp lực dành cho nhà báo không nhỏ. Bộ trưởng lưu ý gì đối với cái tâm của những người cầm bút - bên cạnh cái tài, trong thời điểm hiện nay?

- Có thể nói thời kỳ làm báo thụ động đã qua, mỗi nhà báo phải thực sự trở thành chiến sĩ xung kích trên mặt trận tư tưởng, nghĩa là có sự sắc sảo, sự dấn thân nhưng đồng thời phải có cái tâm, giữ vững tôn chỉ mục đích của tờ báo và biết chịu trách nhiệm với thông tin của mình trên mặt báo.

Phải ý thức rằng mỗi thông tin mình đưa sẽ có tác động rất lớn đối với xã hội. Báo chí không chỉ cung cấp thông tin, mà phải xây dựng lòng tin. Đó chính là mục tiêu và cũng là đạo đức căn bản của người làm báo mà mỗi nhà báo cần phải giữ.

Áp lực thông tin càng cao, càng đòi hỏi người làm báo phải có bản lĩnh vững vàng. Nhà báo chỉ có công cụ là cây bút, nhưng đó là cây bút đặc biệt. Cây bút khiến xã hội quan tâm, đồng thuận, khiến cái tốt được lan rộng, cái xấu bị thu hẹp. Chính vì thế những người cầm bút phải xác định rõ vị trí của mình, hành nghề một cách có ý thức trách nhiệm, lương tâm, giữ gìn danh dự và bản lĩnh nghề nghiệp.

- Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng.

Hoài Trâm (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất