Nối mạch cảm hứng sáng tạo thân phận Thúy Kiều

(ĐTTCO) - Lấy cảm hứng từ “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, vở cải lương thể nghiệm “Đợi Kiều” vừa được công diễn tại Nhà văn hóa Thanh Niên TPHCM cho thấy một thế hệ trẻ có khuynh hướng tìm kiếm những vẻ đẹp mới từ kho tàng nghệ thuật của cha ông. Thân phận Thúy Kiều nối mạch cảm hứng sáng tạo trên sàn diễn hiện đại, thực sự gợi mở cho nhiều thao thức của nghệ sĩ và công chúng.

Hình bóng Thúy Kiều ẩn hiện trên sân khấu cải lương thể nghiệm.

Hình bóng Thúy Kiều ẩn hiện trên sân khấu cải lương thể nghiệm.

1. “Truyện Kiều” đến hôm nay đã giống như một thành trì trong đời sống tinh thần của người Việt, hậu sinh đề cập đến đề tài này rất dễ sa vào lối mòn. Do đó, nhóm nghệ sĩ trẻ đã vận động vài nhà tài trợ nhỏ lẻ để dàn dựng “Đợi Kiều” với khao khát thể hiện “từ một sân khấu cải lương rất đẹp đến một Truyện Kiều rất mới”, thực sự rất đáng khen ngợi.
Có 4 nhân vật chủ chốt bao gồm, biên kịch kiêm đạo diễn Đào Lê Na, chuyển soạn cải lương Lê Hồng Phước, biên đạo và trình diễn múa Lê Mai Anh, diễn viên Hồng Bảo Ngọc. Họ đều đang trẻ, nhiều nhiệt huyết và không ngại va vấp để tương tác với thẩm mỹ công chúng đương đại. 
Nếu so với 2 tác phẩm lấy cảm hứng từ Truyện Kiều gần đây là bộ phim “Kiều” của nhà sản xuất Mai Thu Huyền và vở kịch “Thúy Kiều - một kiếp đoạn trường” của Nhà hát kịch Hà Nội, thì vở cải lương thể nghiệm “Đợi Kiều” hoàn toàn lép vế về mức độ đầu tư. Những ai muốn tìm sự hoành tráng hay sự diêm dúa chắc chắn sẽ thất vọng khi đi xem vở diễn. Thế nhưng, vở diễn có những ưu điểm khác.
Thứ nhất, cái tên “Đợi Kiều” là một ý tưởng thú vị. “Đợi Kiều” để bày tỏ sự cảm thông. Ai đợi Kiều? Thúy Vân, Hoạn Thư, Giác Duyên và Đạm Tiên đều đợi Kiều để thổ lộ những riêng tư với Thúy Kiều mà diễn biến Truyện Kiều chưa nói hết.
Ưu điểm thứ hai là không đưa Thúy Kiều lên sàn diễn. Thúy Kiều chỉ ẩn hiện sau phông màn như một cái bóng mờ của ký ức, của hoài niệm. Kể chuyện cuộc đời Thúy Kiều mà không có mặt Thúy Kiều cũng là một cách tái dựng chân dung nhân vật, mà không sợ sự mặc định nhan sắc “hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh”.
Ưu điểm thứ ba là dàn nhạc gồm 16 nhạc công phô diễn ngón nghề ngay trên sân khấu, theo từng phân cảnh của vở diễn. Yếu tố “sống” này của dàn nhạc giúp tăng khả năng tương tác của tác phẩm với khán giả.
Ngoài ba ưu điểm trên cũng phải kể thêm đóng góp không thể phủ nhận của diễn viên Hồng Bảo Ngọc- quán quân Bông Lúa Vàng 2019. Diễn viên Hồng Bảo Ngọc lần lượt hóa thân thành Thúy Vân, Hoạn Thư, Giác Duyên và Đạm Tiên chứng tỏ sự đa sắc của một tài năng trẻ 19 tuổi.

2. Lấy cảm hứng từ Truyện Kiều thì điều kiện có sẵn chính là những câu thơ rúng động tâm can của Nguyễn Du. Có thể chọn hàng chục, hàng trăm đoạn thơ từ Truyện Kiều để biểu đạt tâm lý nhân vật một cách xao xuyến và thuyết phục. Thế nhưng, nếu chỉ bám vào sự vận động thi ca “sen tàn cúc lại nở hoa, sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân” thì tác phẩm phái sinh chỉ nằm ở dạng “một lời đã trót thâm giao, dưới dày có đất trên cao có trời”.
Cách đây không lâu, Nhà hát cải lương Việt Nam đã công diễn vở “Nguyễn cầm ca - Kiều” do nhà văn Nguyễn Hiếu viết kịch bản, cũng mang lại nhiều xúc cảm cho khán giả. Với mong muốn phác thảo một chân dung Thúy Kiều có tinh thần hiện đại hơn, nhà văn Nguyễn Hiếu xác định: “Với sân khấu cải lương, tôi chú trọng và sử dụng nhiều hơn chất âm nhạc trong Truyện Kiều. Bởi lẽ, chúng ta đều biết trong tác phẩm, Kiều đã xuất hiện qua những lần đánh đàn cho Kim Trọng, Từ Hải, Hoạn Thư hay Hồ Tôn Hiến... Trong mỗi lần xuất hiện, tâm trạng của Kiều lại được bộc lộ ở những hoàn cảnh, tình thế khác nhau. Đặc biệt, hơn 3.000 câu thơ của tác phẩm cũng chính là khúc nhạc du dương thể hiện những tâm trạng khác nhau của nàng Kiều trong xã hội phong kiến. Đến với cải lương, sự xuất hiện của Kiều với thân phận bị dập vùi, chà đạp khiến cho con người mất nhân quyền và sự tự do. Sự xuất hiện của nàng Kiều cùng tiếng đàn trên sân khấu cải lương sẽ càng tô thêm thân phận và nỗi buồn của nàng Kiều”.
Bây giờ, với quan điểm một vở cải lương thể nghiệm, “Đợi Kiều” được cộng hưởng cải lương, vũ đạo, cổ nhạc và hát thơ.  Biên kịch kiêm đạo diễn Đào Lê Na dành tâm tư cho “Đợi Kiều” khá nồng nhiệt: “Nghệ thuật cải lương quá đẹp để giới thiệu một điều gì đó truyền thống của Việt Nam đến với mọi người. Mình cứ trăn trở tại sao cải lương cứ đứng lại, trong khi bản thân nó vốn dĩ rất đương đại. Với cách làm cải lương vở diễn này sẽ càng da diết hơn và đẩy được cảm xúc trong câu từ của Truyện Kiều đến gần với khán giả hơn.
Truyện Kiều là một tác phẩm rất đồ sộ, nếu như mình đưa tất cả những gì có trong thi phẩm trên sân khấu thì đó chỉ là sự minh họa cho truyện mà thôi. Kiều là một cô gái rất thú vị, bởi vì các nhân vật khác luôn “đợi nàng”, luôn có sự phân vân. Nhưng Kiều lại là người luôn luôn đưa ra quyết định, như lần bán mình chuộc cha hay tự mình quyết định trao duyên cho em gái Thúy Vân, đây là nhân vật mà theo thuật ngữ bây giờ rất là “nữ quyền” nhưng lại vô cùng tinh tế”.
Biên kịch kiêm đạo diễn Đào Lê Na năm nay 36 tuổi, có học vị tiến sĩ và đang là Trưởng Bộ môn của Trường Đại học KHXH-NV TPHCM đào tạo các chuyên ngành biên kịch điện ảnh, nghệ thuật điện ảnh, lý thuyết nghệ thuật, nghệ thuật ứng dụng. Không chỉ giảng dạy, Lê Na luôn mong muốn tạo cơ hội thực tập cho sinh viên: “Ở Việt Nam, nghệ thuật học chưa được phát triển và đào tạo chuyên nghiệp. Đa số các trường chỉ đào tạo kỹ thuật, thực hành nghệ thuật, còn việc nghiên cứu và quản lý nghệ thuật phần lớn đều phải đi học ở nước ngoài”.
Điều gì đọng lại sau vở cải lương thể nghiệm “Đợi Kiều”? Trước hết là nhiệt huyết và đam mê của giới trẻ với di sản nghệ thuật dân tộc, sau nữa là biên đoạn mở về sự trẻ hóa của Truyện Kiều và cải lương. Và điều băn khoăn là khả năng phổ cập đến đông đảo công chúng của những vở diễn như “Đợi Kiều” gần như rất ít ỏi. Vì không có nguồn lực tài chính. Đã đến lúc phải xây dựng những quỹ hỗ trợ văn hóa để tiếp sức cho giới trẻ có tinh thần sáng tạo như ê-kíp thực hiện “Đợi Kiều”. 

TUY HÒA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Vũ trụ kỹ thuật số thế giới những xu hướng nổi bật

Vũ trụ kỹ thuật số thế giới những xu hướng nổi bật

(ĐTTCO) - Cuốn sách “Metaverse - Vũ trụ kỹ thuật số thế giới của những xu hướng nổi bật” của tác giả Kim Sang Kyun giúp độc giả thấy rằng nếu bỏ qua xu hướng này rất có thể họ sẽ trở thành những cá thể cô đơn; với các tổ chức, doanh nghiệp việc xem nhẹ xu hướng này sẽ dẫn đến sự thâm hụt về kinh tế, thậm chí là tụt hậu về phát triển trong tương lai.

Công nghệ

Thú đam mê

Nghệ thuật Maki-e trên gỗ và những điều thú vị của sơn mài xứ Phù Tang

(ĐTTCO) - Ngành thủ công mỹ nghệ Nhật Bản vốn rất nổi tiếng nhất thế giới cuối thế kỷ 19, đứng đầu là đồ sơn mài (漆器, shikki) tinh tế với lượng nghệ nhân đông đảo nhất, được nhà nước vinh danh Bảo vật Quốc gia, bởi kỹ thuật vô cùng phức tạp. Đó là nhờ vào tay nghề truyền thống lâu đời và thiên nhiên khắc nghiệt ban tặng cho dân tộc này ba tài nguyên là vàng, bạc và gỗ rừng đa dạng, gắn với những đặc thù thú vị rất riêng của mỹ thuật sơn mài Maki-e xứ mặt trời mọc.

Sức khỏe

Ung thư đại trực tràng gia tăng, trẻ hóa

(ĐTTCO) - Ung thư đại trực tràng (UTĐTT) là một trong những ung thư phổ biến hàng đầu trên thế giới. Bệnh thường gặp ở người 55 tuổi trở lên; tuy nhiên, trong những năm gần đây, mô hình bệnh UTĐTT theo lứa tuổi đã và đang thay đổi với tỷ lệ bệnh nhân trẻ tuổi ngày càng tăng. 

Ẩm thực

Ngập tràn chương trình ưu đãi tại Rex Sài Gòn

(ĐTTCO)- Là một trong những khách sạn nổi tiếng, sang trọng tọa lạc ngay giữa trung tâm thành phố, Rex Hotel Saigon sở hữu 5 nhà hàng và bar chuyên phục vụ thực khách theo nhiều phong cách khác nhau, từ Âu sang Á cho đến kiểu gọi món đơn lẻ (À la carte), và đặc biệt là các món Việt luôn mang đậm nét đặc trưng và sự tinh túy văn hóa của từng vùng miền trên cả nước. Từ nay đến hết tháng 11, Khách sạn Rex Sài Gòn giới thiệu một loạt chương trình khuyến mại dành cho khách hàng tới thưởng thức ẩm thực tại khách sạn.

Du lịch

Gỡ “nút thắt” thị thực để thu hút khách quốc tế

(ĐTTCO) - Từ đầu năm đến nay, Việt Nam đón trên 2,2 triệu lượt khách quốc tế, riêng TPHCM đón hơn 2 triệu lượt. Tuy nhiên, nếu so sánh với một số nước như Thái Lan, Singapore, Malaysia khi lần lượt đón trên 7,56 triệu, 3,74 triệu và 4,5 triệu lượt sẽ thấy tốc độ phục hồi du lịch của Việt Nam còn chậm. 

Mua sắm