Không để ai bị bỏ lại phía sau, công bằng trong tiếp cận chăm sóc giảm nhẹ

(ĐTTCO) - Thứ 7 tuần thứ 2 của tháng 10 được thống nhất là ngày kỷ niệm hàng năm để tổ chức và biểu dương vai trò của chăm sóc giảm nhẹ (CSGN) và chăm sóc cuối đời (CSCĐ) trên toàn thế giới. Chủ đề của năm nay là "Không để ai bị bỏ lại phía sau - Công bằng trong tiếp cận chăm sóc giảm nhẹ". 

Không để ai bị bỏ lại phía sau, công bằng trong tiếp cận chăm sóc giảm nhẹ

Quan niệm về chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc cuối đời 

Năm 2002, Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa chăm sóc giảm nhẹ (CSGN) là một chuyên ngành y khoa giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân (người lớn và trẻ em) và gia đình của họ, khi phải đối mặt với các vấn đề liên quan đến bệnh đe dọa tính mạng, thông qua phòng ngừa và giảm bớt đau khổ bằng cách sớm nhận diện, đánh giá, điều trị đau và các vấn đề khác, không chỉ  đơn thuần là vấn đề thể chất mà cả các vấn đề liên quan tâm lý xã hội hoặc tâm linh.

Chăm sóc cuối đời (CSCĐ) là những hoạt động chăm sóc diễn ra trong giai đoạn cận tử được cung cấp bởi các chuyên gia y tế và tình nguyện viên bao gồm hỗ trợ y tế, tâm lý và tâm linh. Mục tiêu của CSCĐ là giúp những bệnh nhân hấp hối có được sự êm dịu, thoải mái và bảo toàn nhân phẩm của mình. 

Chúng ta không nên hiểu sai rằng CSGN chỉ dành cho bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, khi mà các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị không còn hiệu quả hoặc chỉ là chăm sóc cuối đời. 
Đối tượng của CSGN bao gồm rất nhiều nhóm bệnh nhân khác như  HIV/AIDS, suy các cơ quan, bệnh lý di truyền bẩm sinh gây giới hạn sự sống..., các bệnh mạn tính giai đoạn cuối (suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn, bệnh thận mạn, xơ gan, sa sút trí tuệ, người cao tuổi suy yếu nặng…), người bệnh hậu COVID, những người bị đau mạn tính, gặp các vấn đề tâm lý và cả những người có thể qua đời trong vòng 6 tháng.
CSGN còn quan tâm hỗ trợ cho người nhà người bệnh và người chăm sóc - những người cũng có những nỗi đau và sự căng thẳng khi chăm sóc người bệnh. CSGN nên được tiếp cận bởi người bệnh có nhu cầu ngay từ lúc có chẩn đoán bệnh, không nên trì hoãn đến khi bệnh chuyển sang giai đoạn cuối.
Hiện nay, CSGN chưa được tích hợp vào  hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu hoặc trong chương trình bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân ở hầu hết các nước trên thế giới. Trong nhiều năm, CSGN chưa được nhìn nhận và hỗ trợ đầy đủ.
Trong ngày này, chúng ta cần lên tiếng để toàn thế giới nhìn ra được sựthiếu công bằng trong tiếp cận CSGN trên toàn cầu. Đó là sự thiếu hụt quyền tiếp cận một cách công bằng cho: những người sống ở các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Trẻ sơ sinh, trẻ em và thanh thiếu niên. Những người vô gia cư.
Những người sống với khiếm khuyết về thể chất hoặc tinh thần.... và tất cả những người bị ảnh hưởng bởi Covid -19. 
Tình hình phát triển CSGN và CSCĐ ở Việt Nam

CSGN bắt đầu hình thành và phát triển tại Việt Nam từ những năm 2000. Cho đến nay đã có những phát triển nhất định nhưng chưa rộng khắp trên qui mô toàn quốc. Hướng dẫn điều trị CSGN cho người bệnh ung thư và HIV/AIDS đã được Bộ Y tế ban hành năm 2006, sắp tới sẽ được cập nhật và mở rộng đối tượng CSGN ra các đối tượng không phải ung thư và AIDS.

Bộ môn CSGN đầu tiên của Việt Nam cũng đã được thành lập từ 02-2018 tại Đại học Y Dược TPHCM và đang đào tạo khóa đầu tiên BS CKI CSGN. Hội Y học CSGN Việt Nam cũng đã ra đời vào 10-2019.

Tuy vậy, cho đến nay, tại Việt Nam, CSGN vẫn chưa được tích hợp đầy đủ vào hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu tại các cơ sở y tế địa phương, việc chăm sóc cuối đời và chăm sóc tại nhà vẫn chưa được bảo hiểm y tế bao phủ. Dù đã có nhiều thay đổi trong quy chế kê đơn opioid, nhưng việc tiếp cận với opioid để giảm đau vẫn còn hạn chế tại nhiều địa phương.

Để đảm bảo tính công bằng trong tiếp cận CSGN tại Việt Nam, ngành y tế và các nhà hoạch định chính sách chăm sóc y tế cho toàn dân cũng như tất cả những nhân viên chăm sóc sức khỏe từ nhiều ngành khác nhau cần phải nỗ lực phấn đấu rất nhiều, đem đến những thay đổi cơ bản nhằm đem lại sự chăm sóc đầy đủ và toàn diện hơn cho người bệnh có nhu cầu CSGN. 

Khoa Lão – Chăm sóc giảm nhẹ BV ĐHYD TPHCM được thành lập từ năm 2015, là nơi quy tụ nhiều nhân viên chăm sóc sức khỏe (bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ, nhân viên xã hội, chuyên viên tâm lí …) được đào tạo chuyên khoa sâu trong lĩnh vực Lão khoa và CSGN. Khoa luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của nhóm chăm sóc liên ngành thấm nhuần khẩu hiệu “Lắng nghe – Thấu cảm – Chia sẻ - Đồng hành” trong chăm sóc người bệnh cần CSGN và gia đình của họ

Cùng với các đơn vị, khoa và nhân viên chăm sóc sức khỏe đang thực hành CSGN trên toàn quốc, chúng tôi sẽ cố gắng“không để ai lại phía sau”, hỗ trợ bạn thực hiện những điều bạn và người nhà bạn mong muốn ở mức tốt nhất có thể; để bạn có thể sống tốt đến tận những giây phút cuối cùng và gia đình bạn sẽ tự hào vì đã chăm sóc bạn tốt nhất có thể.

TS.BS Thân Hà Ngọc Thể, Trưởng khoa Lão - Chăm sóc giảm nhẹ. Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM

Tin liên quan

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

100 bóng hồng  thay đổi thế giới

100 bóng hồng thay đổi thế giới

(ĐTTCO) - Cuốn sách Những quái nữ trong lịch sử của tác giả Ann Shen (người dịch Ngô Hà Thu) không nhằm mục đích trình bày lại cuộc đời của những “bóng hồng” lừng lẫy trong lịch sử mà chỉ gợi mở hành trình họ từng đi, khiến chúng ta không thể thờ ơ mà ngược lại, còn muốn khám phá thêm.

Công nghệ

Công nghệ gien giúp nâng thể trạng người Việt

(ĐTTCO) - Các biểu hiện về sức khỏe, tính cách, hành vi của con người… có xuất phát từ yếu tố bẩm sinh di truyền, được quy định trong từng mã ADN. Việc giải mã gien được thực hiện bằng việc phân tích ADN trong mẫu nước bọt và đưa ra kết quả về nguy cơ sức khỏe, tiềm năng thể chất và trí tuệ, xu hướng hành vi… giúp người giải mã gien hiểu cơ địa và thể trạng của cá nhân.

Thú đam mê

Nghệ thuật Maki-e trên gỗ và những điều thú vị của sơn mài xứ Phù Tang

(ĐTTCO) - Ngành thủ công mỹ nghệ Nhật Bản vốn rất nổi tiếng nhất thế giới cuối thế kỷ 19, đứng đầu là đồ sơn mài (漆器, shikki) tinh tế với lượng nghệ nhân đông đảo nhất, được nhà nước vinh danh Bảo vật Quốc gia, bởi kỹ thuật vô cùng phức tạp. Đó là nhờ vào tay nghề truyền thống lâu đời và thiên nhiên khắc nghiệt ban tặng cho dân tộc này ba tài nguyên là vàng, bạc và gỗ rừng đa dạng, gắn với những đặc thù thú vị rất riêng của mỹ thuật sơn mài Maki-e xứ mặt trời mọc.

Sức khỏe

Ẩm thực

Du lịch

Mua sắm