Khó chứng minh sự gian dối trong trốn đóng BHXH

(ĐTTCO) - Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực từ năm 2018, có 3 tội danh xử lý hình sự các hành vi gian lận, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo Điều 214, Điều 215, Điều 216.
Trong việc xử lý doanh nghiệp trốn đóng, gian lận BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, việc bóc tách trách nhiệm pháp nhân và cá nhân rất rõ ràng. Tội gian lận BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp (Điều 214, Điều 215) không áp dụng với pháp nhân, mà áp dụng với cá nhân.
Hành vi trốn đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo Điều 216 áp dụng cả với pháp nhân và cá nhân. Với pháp nhân, mức phạt tiền từ 200 triệu đồng trong trường hợp doanh nghiệp trốn đóng BHXH từ 50 triệu đồng, phạt 3 tỷ đồng với hành vi trốn đóng BHXH trên 1 tỷ đồng.
Số tiền phạt có khi còn cao hơn số tiền doanh nghiệp trốn đóng BHXH, thật sự là mức phạt có tính răn đe. Đưa pháp nhân thương mại để xử phạt tiền vì trốn đóng BHXH cũng là một sự tiến bộ của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015. 
Khó khăn thực sự là xử lý trách nhiệm hình sự cá nhân có nghĩa vụ đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động mà lại gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để trốn đóng (Điều 216). Chúng ta cũng cần xem xét khách quan, hiện nay, tỷ lệ đóng các khoản BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp ở nước ta là 32% mức lương, một tỷ lệ cao tương ứng số tiền quá lớn đối với doanh nghiệp.
Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ mới cố gắng trả lương cho người lao động và chưa có tiền nộp BHXH. Trong tình trạng nợ BHXH nhiều như hiện nay, phân biệt có sự “gian dối” hay không (hay đơn thuần là nợ vì khó khăn khách quan) thật không dễ. Chẳng hạn, nếu có người làm giả giấy tờ, hồ sơ để chiếm đoạt tiền BHXH, thì động cơ vụ lợi là vì mục đích riêng, sự gian dối dễ được chứng minh.
Còn việc dây dưa nợ đọng, chậm đóng BHXH có thể vì khó khăn chung - và vì lợi chung của doanh nghiệp, chứ không riêng cá nhân nào - trong bối cảnh doanh nghiệp chịu quá nhiều áp lực bởi thuế, BHXH, các chi phí “bôi trơn” không chính thức… Như vậy, ranh giới giữa nợ BHXH vì khó khăn khách quan và trốn đóng BHXH vì gian dối (để quy vào phạm tội hình sự) đang khá mong manh.
Nhìn ở góc độ khách quan như thế, nên dù áp dụng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015, song cơ quan chức năng cũng khó có thể mạnh tay xử lý hình sự chủ doanh nghiệp nợ BHXH. Luật có hiệu lực từ ngày 1-1-2018, nhưng mãi đến ngày 15-8-2019 mới có hướng dẫn cụ thể thực hiện các Điều 214, Điều 215, Điều 216 và đến nay chưa có doanh nghiệp nào bị xử lý theo 3 điều trên, đã cho thấy phần nào sự chưa mạnh tay đó. Sự cẩn trọng của cơ quan chức năng để chứng minh sự “gian dối” của cá nhân trong doanh nghiệp là cần thiết, bởi nếu không, chủ doanh nghiệp có thể sẽ… đi tù hàng loạt, vì nợ BHXH.

TS ĐINH THỊ THANH NGA Khoa Luật, Trường Đại học Sài Gòn

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Còn những ai “hồn nhiên” nhận quà từ Việt Á?

Còn những ai “hồn nhiên” nhận quà từ Việt Á?

(ĐTTCO) - Sau khi được Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng đưa vào diện trực tiếp theo dõi, vụ án Công ty Việt Á nhanh chóng có thêm những kết quả bất ngờ. Số tiền “hoa hồng” công ty này đã chi cho các cán bộ tha hóa lên đến 800 tỷ đồng. 

Công nghệ

Tàn lụi giấc mơ điện thoại thương hiệu Việt

(ĐTTCO) - Cuối năm 2021, Tập đoàn Bkav ra mắt 3 chiếc smartphone là Bphone A40, A50 và A60. Ba mẫu máy được Giám đốc điều hành Tập đoàn Bkav Nguyễn Tử Quảng giới thiệu và bán trực tiếp tại buổi livestream tối 19-12.

Thú đam mê

Nghệ thuật Maki-e trên gỗ và những điều thú vị của sơn mài xứ Phù Tang

(ĐTTCO) - Ngành thủ công mỹ nghệ Nhật Bản vốn rất nổi tiếng nhất thế giới cuối thế kỷ 19, đứng đầu là đồ sơn mài (漆器, shikki) tinh tế với lượng nghệ nhân đông đảo nhất, được nhà nước vinh danh Bảo vật Quốc gia, bởi kỹ thuật vô cùng phức tạp. Đó là nhờ vào tay nghề truyền thống lâu đời và thiên nhiên khắc nghiệt ban tặng cho dân tộc này ba tài nguyên là vàng, bạc và gỗ rừng đa dạng, gắn với những đặc thù thú vị rất riêng của mỹ thuật sơn mài Maki-e xứ mặt trời mọc.

Sức khỏe

Những lưu ý người bệnh động mạch vành trong mùa dịch Covid-19

(ĐTTCO) - Người bệnh tim mạch nói chung và bệnh động mạch vành nói riêng là đối tượng người bệnh nền, có nguy cơ trở nặng gấp 5-10 lần nếu nhiễm Covid-19. Vì vậy, trong giai đoạn dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp, người bệnh động mạch vành cần lưu ý thực hiện các biện pháp phòng dịch để đảm bảo sức khỏe.

Ẩm thực

Du lịch

Sẵn sàng đón khách du xuân

(ĐTTCO) - Dịch Covid-19 được kiểm soát, các quy định lưu thông đi lại, cách ly được tuân thủ, nới lỏng… là những tín hiệu khả quan để ngành du lịch các tỉnh, thành tích cực chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực và cả sản phẩm du lịch hấp dẫn sẵn sàng phục vụ khách du xuân dịp Tết Nhâm Dần.

Mua sắm