Trung Quốc: Nhiều người về hưu phải làm việc trở lại

(ĐTTCO) - Hai năm sau khi Zhao Yanfang buộc phải nghỉ việc tại căng tin của một doanh nghiệp nhà nước, người phụ nữ 52 tuổi này đã quay trở lại làm việc – lần này là tại một nhà hàng mì ở Bắc Kinh.
Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Thiệt hại nặng từ zero-Covid

“Tất cả là vì con trai tôi,” bà giải thích về việc cha của hai đứa cháu sinh đôi của bà đã mất việc trong đại dịch. “Nếu không phải để hỗ trợ gia đình anh ấy, tôi sẽ không bao giờ bận tâm làm việc sau khi nghỉ hưu, cố gắng học hệ thống sắp xếp phức tạp này”.

Zhao là một trong số hàng triệu người về hưu của Trung Quốc đã quay trở lại thị trường việc làm hoặc đang tìm cách làm như vậy khi gánh nặng tài chính đối với các gia đình Trung Quốc gia tăng do chiến lược zero-Covid của chính phủ đã làm tê liệt hoạt động kinh doanh và cản trở nền kinh tế.

Bắc Kinh cũng đã khuyến khích những người về hưu trở lại làm việc khi đất nước đang già đi nhanh chóng này phải đối mặt với sự suy giảm lực lượng lao động trong dài hạn.

Dân số trong độ tuổi lao động của Trung Quốc, từ 16-64 tuổi, được dự báo sẽ giảm hơn 60% trong 8 thập kỷ tới, theo một báo cáo do Liên hợp quốc công bố vào tháng 7.

Vào cuối năm 2020, có 264 triệu người trên 60 tuổi ở Trung Quốc đại lục và tổng số đó được dự đoán sẽ tăng lên 400 triệu và chiếm hơn 30% dân số Trung Quốc vào năm 2035, theo Ủy ban Y tế Quốc gia.

Với ngày càng ít người lao động đóng góp vào hệ thống lương hưu công và với số lượng người cao tuổi cần được hỗ trợ ngày càng tăng, quỹ hưu trí nhà nước đô thị của Trung Quốc có thể cạn tiền vào năm 2035, theo một dự báo năm 2019 của Viện Khoa học Trung Quốc.

Một vấn đề dường như cuối cùng cũng được giải quyết là việc Trung Quốc tuân thủ tuổi nghỉ hưu bắt buộc trong nhiều thập kỷ: 60 đối với nam, 55 đối với nữ nhân viên văn phòng và 50 đối với nữ công nhân.

Tuổi thọ bắt nguồn từ thời điểm tuổi thọ trung bình ở Trung Quốc gần bằng một nửa so với ngày nay, và các chuyên gia nhân khẩu học và lao động từ lâu đã lập luận rằng chúng cần phải được nâng lên, đặc biệt là đối với phụ nữ.

Chiến lược tăng tuổi hưu

Vào tháng 2, Hội đồng Nhà nước Trung Quốc xác nhận rằng họ sẽ dần dần bắt đầu đẩy lùi tuổi nghỉ hưu bắt buộc trong những năm tới, phù hợp với kế hoạch của Bắc Kinh nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người già và điều chỉnh theo thực tế mới xuất phát từ dân số già đi nhanh chóng của quốc gia.

Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhắc lại quan điểm đó trong báo cáo của ông được trình bày tại đại hội đảng lần thứ 20 vào tháng 10, khi ông nói rằng Trung Quốc sẽ “dần dần đẩy lùi tuổi nghỉ hưu hợp pháp”.

Mặc dù một số chi tiết của kế hoạch đã được công bố, Hội đồng Nhà nước cho biết những thay đổi sẽ “dần dần” được thực hiện trong kế hoạch 5 năm lần thứ 14 hiện tại của đất nước (2021-2025).

Trong khi đó, một chiến dịch truyền thông nhà nước đang thúc đẩy giá trị của việc làm việc lâu hơn để đạt được tham vọng nghề nghiệp của một người. Và chính phủ đã ra mắt một trang web đặc biệt vào tháng 8 để kết nối những người tìm việc lớn tuổi với các nhà tuyển dụng tiềm năng, với McDonald's là một trong những công ty đầu tiên tuyển dụng nhân viên phục vụ ở độ tuổi nghỉ hưu ở Bắc Kinh, với mức lương được đưa ra lên tới 3.500 nhân dân tệ (488 USD) mỗi tháng -thời gian làm việc với 40 giờ một tuần.

Joseph Chamie, nhà nhân khẩu học quốc tế và cựu giám đốc Ban Dân số của Liên Hợp Quốc, cho biết: “Tuổi thọ cao hơn, cũng như ít lao động hơn trên mỗi người lớn tuổi, đang làm tăng gánh nặng tài chính cho việc chi trả lương hưu. Để bù đắp những chi phí gia tăng đó, cũng như lực lượng lao động đang suy giảm, các chính phủ trên toàn thế giới đang xem xét tăng tuổi nghỉ hưu chính thức của họ”.

Năm ngoái, Nhật Bản đã thông qua dự luật yêu cầu các công ty giữ lại công nhân cho đến khi họ 70 tuổi, nâng tuổi nghỉ hưu từ 65 lên 70 một cách hiệu quả.

Đức có kế hoạch tăng tuổi hưởng lương hưu nhà nước từ 65 lên 67, nhưng phải đến năm 2031.

Và ở Pháp, tuổi nghỉ hưu chính thức là 62 – thấp trong số 38 quốc gia thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế. Năm nay, chính phủ đã cố gắng khuyến khích mọi người tiếp tục làm việc cho đến 65 tuổi, nhưng đề xuất này đã gây ra các cuộc đình công.

Theo một báo cáo vào tháng trước của nền tảng tuyển dụng Trung Quốc 51jobs.com, hơn 2/3 người Trung Quốc ở độ tuổi nghỉ hưu muốn quay lại làm việc. Nó không cung cấp kích thước khảo sát.

Tổng cộng có 68% người cao tuổi cho biết họ rất mong muốn được làm việc sau khi đến tuổi nghỉ hưu, dù là vì nhu cầu tài chính hay mong muốn được bận rộn. Cuộc khảo sát cho thấy các ngành dịch vụ và sản xuất sử dụng nhiều lao động là những lĩnh vực phổ biến nhất để họ tìm kiếm việc làm, đặc biệt là đối với những người thiếu trình độ.

Thiếu nhân lực trẻ trầm trọng

Trong khi đó, danh tiếng “công xưởng của thế giới” của Trung Quốc được xây dựng chủ yếu nhờ vào những người lao động trẻ nhập cư rời quê hương nông thôn để tìm cơ hội ở các trung tâm xuất khẩu nhộn nhịp. Tuy nhiên, trong thập kỷ qua, độ tuổi trung bình của lao động nhập cư ở Trung Quốc đã tăng đều đặn, do ngày càng ít người trẻ tham gia lực lượng lao động và những người lao động lớn tuổi không được bảo vệ lương hưu buộc phải tiếp tục làm việc.

Theo Cục Thống kê Quốc gia, Trung Quốc có 292 triệu lao động nhập cư vào năm ngoái. Độ tuổi trung bình là 41,7 tuổi, so với 34 tuổi vào năm 2008. Hơn 1/4 số lao động nhập cư hiện nay trên 50 tuổi. Và hơn một nửa là trên 40 tuổi, so với chỉ hơn 1/3 vào năm 2010.

Kent Huang, một doanh nhân thế hệ thứ hai ở tỉnh Quảng Đông chuyên sản xuất phần cứng và đồ nội thất xuất khẩu, cho biết có rất nhiều công nhân trên 40 tuổi làm việc tại các nhà máy ở phía nam đồng bằng sông Châu Giang của Trung Quốc.

“Có khoảng 200 công nhân trong nhà máy của tôi và 80% trong số họ ở độ tuổi ngoài 40 hoặc đầu 50, và hiếm khi thấy những công nhân sản xuất trẻ ở độ tuổi 20”, anh Huang nói.

Những người lao động lớn tuổi được trả lương tương đương với những người đồng nghiệp trẻ hơn của họ. Anh cho biết tất cả đều được thuê theo công việc, không phải trả lương hàng tháng. Khi đại dịch và các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt của Trung Quốc làm tê liệt nhu cầu toàn cầu, họ đã phải gánh chịu gánh nặng.

Lu Zhou, giám đốc điều hành của một nhà sản xuất thiết bị gốc ở Taicang, tỉnh Giang Tô, cho biết đối với ngành sản xuất truyền thống, chẳng hạn như giày dép và quần áo, có thể có một lợi thế trong việc tuyển dụng những người lao động lớn tuổi, những người có nhiều khả năng “yêu thích công việc hơn, không giống như những người trẻ tuổi rất dễ nhảy việc”.

Helen Wu, một đối tác sáng lập của dịch vụ săn đầu người Sunshine Immensity ở Bắc Kinh, cho biết rất hiếm khi thấy những người trên 50 tuổi được chọn cho các vị trí cấp cao.

“Mặc dù Trung Quốc đang nhấn mạnh đến sự phát triển 'chất lượng cao' và giảm tầm quan trọng gắn liền với tăng trưởng GDP, nhưng triển vọng việc làm cho hầu hết người cao tuổi sẽ không tươi sáng lắm trong thập kỷ tới, do sự cạnh tranh trong thị trường việc làm của Trung Quốc đã rất khốc liệt”, cô nói.

Huang Wenzheng, một nhà nhân khẩu học đã viết nhiều về các vấn đề về tỷ lệ sinh và lao động của Trung Quốc, cho biết một thực tế khắc nghiệt là nhiều người về hưu phải tiếp tục làm việc để hỗ trợ gia đình họ.

Huang cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy tỷ lệ sinh đang giảm của Trung Quốc, tỷ lệ này đã giảm xuống chỉ còn 1,15 vào năm ngoái so với 2,6 vào cuối những năm 1980 và vẫn ở dưới mức thay thế 2,1 cần thiết cho một dân số ổn định.

Để so sánh, tỷ lệ sinh ở Mỹ là 1,6 ca sinh trên một phụ nữ, trong khi ở Nhật Bản đang già hóa là 1,3.

Các tin, bài viết khác

ĐỌC NHIỀU NHẤT

Ai sẽ đảm nhận những thách thức kinh tế lớn nhất của Trung Quốc?

Ai sẽ đảm nhận những thách thức kinh tế lớn nhất của Trung Quốc?

(ĐTTCO) - Khi Trung Quốc mở cửa trở lại, nước này phải đối mặt với một con đường đầy chông gai để phục hồi bền vững, với các quan chức kinh tế phải đối mặt với những nhiệm vụ khó khăn là vực dậy niềm tin của thị trường, vực dậy lĩnh vực bất động sản và chống lại sự yếu kém của thị trường bên ngoài.