Gỡ vướng thiếu thuốc phóng xạ trong tầm soát ung thư

(ĐTTCO) - Mặc dù là một trong những địa phương có nhiều bệnh viện trang bị hệ thống PET/CT - kỹ thuật hiện đại trong chẩn đoán ung thư, nhưng hiện nhiều bệnh nhân ung thư tại TPHCM chờ “dài cổ” để thực hiện kỹ thuật này. 

Nguyên nhân là do thiếu thuốc phóng xạ để chạy PET/CT. Trong khi chờ đợi Bộ Y tế và các bệnh viện lên phương án tháo gỡ, một số bệnh nhân dự tính ra tận Đà Nẵng, Hà Nội để thực hiện PET/CT, chấp nhận tốn kém.

Kỹ sư đang kiểm tra hệ thống PET/CT trước khi vận hành tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: THÀNH SƠN

Kỹ sư đang kiểm tra hệ thống PET/CT trước khi vận hành tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: THÀNH SƠN

Mệt mỏi tìm nơi chụp PET/CT

3 ngày qua, anh Nguyễn Đình Hưng (ngụ huyện Bình Chánh, TPHCM) phải chạy khắp các bệnh viện trên địa bàn TPHCM để tìm nơi chụp PET/CT cho mẹ, một bệnh nhân nghi ngờ mắc ung thư dạ dày. Ban đầu, anh Hưng đến Bệnh viện Ung bướu TPHCM, nhưng nơi đây cho biết không còn thuốc để vận hành máy. Anh Hưng đưa mẹ sang Bệnh viện Quân y 175, Bệnh viện Nhân dân 115, nhưng cả 2 nơi cũng “lắc đầu” vì máy ngưng hoạt động. Được bạn bè mách bảo là chỉ còn Bệnh viện Chợ Rẫy có máy còn hoạt động nên anh Hưng đã đến đăng ký, tuy nhiên, do số lượng bệnh nhân dồn về quá đông, phải hơn 1 tháng sau mới đến lượt. “Với bệnh nhân ung thư, thời gian chờ đợi có thể sẽ khiến bệnh tình chuyển sang giai đoạn nặng, vì thế gia đình tôi có thể sẽ tính đến phương án ra Hà Nội hoặc Đà Nẵng để được chụp sớm”, anh Hưng lo lắng.

Bác sĩ Nguyễn Triệu Vũ, Trưởng Khoa Ung bướu, Bệnh viện TP Thủ Đức, cho biết, tình cảnh chung của nhiều người bệnh ung thư có chỉ định chụp PET/CT trên địa bàn TPHCM thời gian qua là phải chờ. Do chụp CT và MRI vẫn còn nghi ngờ nên chỉ có chụp PET/CT mới biết chính xác tình trạng bệnh. PET/CT là phương tiện chẩn đoán, theo dõi, điều trị nhiều bệnh lý, đặc biệt là phát hiện sớm ung thư nhờ sử dụng thuốc phóng xạ 18F-FDG. Trong khi các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác thường chỉ áp dụng ở một vùng cơ thể, thì PET/CT có thể khảo sát toàn thân, giúp chẩn đoán bệnh ở mức độ tế bào, mức độ phân tử và có độ nhạy, độ đặc hiệu, độ chính xác cao, có khả năng phát hiện tổn thương và bệnh lý ở giai đoạn rất sớm. 

“PET/CT không áp dụng với tất cả bệnh nhân ung thư, nhưng kỹ thuật này giúp phát hiện được các tổn thương di căn, đánh giá được mức độ đáp ứng, nguy cơ tái phát ung thư và đặc biệt hiệu quả khi đánh giá ca bệnh khó”, bác sĩ Nguyễn Triệu Vũ cho biết.

Tại TPHCM, hiện có 4 bệnh viện được trang bị hệ thống PET/CT, gồm: Chợ Rẫy, Nhân dân 115, Quân y 175 và Ung bướu TPHCM. Thế nhưng, thời gian gầy đây, máy của 3 trong 4 bệnh viện này phải “đắp chiếu” vì thiếu thuốc, chỉ còn Bệnh viện Chợ Rẫy vẫn còn thuốc để hoạt động. Và hậu quả là các bệnh nhân đang điều trị tại các bệnh viện trên địa bàn TPHCM khi có chỉ định PET/CT đều đổ dồn về Bệnh viện Chợ Rẫy. Trong khi đó, khả năng đáp ứng của bệnh viện chỉ có thể thực hiện cho khoảng 10 bệnh nhân/ngày. Một số bệnh nhân chấp nhận chờ rất lâu mới đến lượt, nhưng một số khác đã tính phương án ra Đà Nẵng hoặc Hà Nội để thực hiện kỹ thuật này.

Trong khi đó, tại Hà Nội, hiện nay có một số cơ sở y tế như Bệnh viện K, Quân y 108, Ung bướu Hà Nội đang có hệ thống PET/CT phục vụ chẩn đoán, điều trị bệnh ung thư. Hầu hết hệ thống PET/CT này tại nhiều bệnh viện ở Hà Nội đang hoạt động bình thường, với lượng người bệnh được chỉ định chiếu chụp khá lớn.

Gỡ vướng thiếu thuốc phóng xạ trong tầm soát ung thư ảnh 1Bệnh nhân chụp PET/CT để chẩn đoán bệnh ung thư tại Bệnh viện Đà Nẵng. Ảnh: BVĐN


Sớm cấp phép thuốc để chạy máy

Lý giải về tình trạng thiếu thuốc chạy máy PET/CT, một lãnh đạo Bệnh viện Ung bướu TPHCM cho biết, thuốc phóng xạ 18F-FDG của Bệnh viện Ung bướu TPHCM do một công ty dược có chi nhánh đặt tại TP Thủ Đức cung cấp. Tuy nhiên, đầu năm 2022 đến nay, công ty này chưa gia hạn được giấy đăng ký lưu hành thuốc; do đó khoảng nửa năm qua, hệ thống máy PET/CT của bệnh viện hoạt động cầm chừng, sau đó dừng hẳn. Trước tình hình trên, Bệnh viện Ung bướu đã gửi công văn báo cáo lên Sở Y tế TPHCM; sở tiếp tục báo cáo lên Cục Quản lý dược, Bộ Y tế để có phương án tháo gỡ.

Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, Bộ Y tế đã nắm được thông tin về việc hệ thống máy chụp PET/CT phục vụ chẩn đoán, điều trị bệnh ung thư tại các bệnh viện ở TPHCM phải tạm dừng hoạt động do thiếu thuốc hóa chất phóng xạ. Bộ Y tế đã có chỉ đạo, đôn đốc các đơn vị chức năng thực hiện các biện pháp để không xảy ra tình trạng thiếu thuốc, hóa chất, trang thiết bị phục vụ người bệnh, đồng thời đảm bảo rõ ràng, công khai minh bạch. Trong khi chờ thuốc được cấp phép đăng ký và nhập về Việt Nam, Bộ Y tế tính đến phương án Bệnh viện Chợ Rẫy san sẻ thuốc phóng xạ cho các bệnh viện khác trên địa bàn.

Bác sĩ Nguyễn Tri Thức, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết, bệnh viện sẽ chia sẻ nguồn thuốc phóng xạ với Bệnh viện Quân y 175, Bệnh viện Ung bướu TPHCM để phục vụ người bệnh. Tuy nhiên, do công suất lò thuốc phóng xạ của đơn vị hiện không thể mở rộng thêm, trong khi nhu cầu sử dụng ngày càng tăng cao nên chưa thể đáp ứng kịp.

Về lâu dài, các chuyên gia cho rằng, khi đầu tư hệ thống máy PET/CT, các bệnh viện cần phải tính đến cả “lò” sản xuất thuốc phóng xạ để hạn chế tối đa nguy cơ hệ thống máy móc đắt đỏ PET/CT rơi vào cảnh “đóng băng” như hiện nay.

------------------------

Không lạm dụng chụp PET/CT

Theo các chuyên gia ung bướu, người dân cần hiểu đúng về sàng lọc phát hiện sớm ung thư và vai trò của PET/CT, vì không phải mọi trường hợp muốn chẩn đoán, phát hiện sớm ung thư đều cần phải chụp PET/CT. Để chẩn đoán, phát hiện sớm ung thư, bệnh nhân nên kiểm tra ban đầu bằng những kỹ thuật thông thường như: xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm ổ bụng, X-quang tim phổi, điện tim. Nếu có bất thường thì bác sĩ mới chỉ định làm các kỹ thuật khác như chụp CT, chụp cộng hưởng từ và khi các phương pháp này không phát hiện được bệnh thì mới cần sử dụng PET/CT. Hơn nữa, thế giới cũng chưa có khuyến cáo về sử dụng máy PET/CT trong sàng lọc các bệnh ung thư, mà hệ thống này thường được sử dụng trong đánh giá đáp ứng điều trị và theo dõi tái phát, tiến triển sau kết thúc điều trị, nhưng giá trị chẩn đoán không phải là tuyệt đối hoàn toàn.

THÀNH AN - MINH KHANG

* Bác sĩ NGUYỄN VĂN MINH, Trưởng khoa Y học hạt nhân, Bệnh viện Đà Nẵng: Vận chuyển xa là điều không khả thi

Tại khu vực miền Trung, Bệnh viện Đà Nẵng là cơ sở duy nhất có hệ thống máy PET/CT và sử dụng hệ thống Cyclotron để sản xuất chất phóng xạ. Hiện bệnh viện không hề thiếu thuốc phóng xạ 18F-FDG và hoàn toàn có thể cung cấp thuốc cho bệnh viện ở TPHCM để sử dụng tiêm cho bệnh nhân chụp PET/CT. Tuy nhiên, vì quãng đường đi quá dài nên rất khó vận chuyển.

Bệnh nhân ở khu vực miền Trung thường phải đến Bệnh viện Đà Nẵng mới thực hiện chụp PET/CT được. Bởi, sau khi sản xuất, thuốc tan rất nhanh (tức là FDG), thời gian bán rã thuốc này khoảng 2 giờ. Cứ khoảng 2 giờ là mất đi một ít, 20 giờ là mất hết. Tuy nhiên, từ 4-6 giờ thì tác dụng của thuốc cũng không còn được bao nhiêu. Do đó, việc vận chuyển vào TPHCM là điều bất khả thi.

* TS PHẠM THÀNH MINH, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và điều chế đồng vị phóng xạ (Viện Nghiên cứu hạt nhân - Viện Năng lượng nguyên tử - Bộ KH-CN): Đảm bảo nguồn cung cho các bệnh viện

Dược chất phóng xạ là thuốc phóng xạ có đồng vị phóng xạ phát ra các tia phóng xạ dùng để chụp hình chẩn đoán, điều trị các bệnh ung thư. Tại trung tâm, do đã tự chủ được công nghệ sản xuất từ năm 1984 nên quá trình sản xuất dược chất không chịu tác động lớn bởi yếu tố bên ngoài. Thực tế là trong đợt dịch Covid-19 vừa qua, khi một số đơn vị bị gián đoạn bởi nguồn nhập khẩu, nhưng trung tâm vẫn đảm bảo nguồn cung cấp cho các bệnh viện.

Hiện Trung tâm Nghiên cứu và điều chế đồng vị phóng xạ đang sản xuất 6 sản phẩm thuốc phóng xạ (dung dịch i-ốt 131 ứng dụng trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý về tuyến giáp; kit chẩn đoán các bệnh lý về xương, thận, gan…) cung cấp cho 23 Khoa Y học hạt nhân của các bệnh viện trong cả nước. Tất cả sản phẩm đạt tiêu chuẩn thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP-WHO).

* TS NGUYỄN VĂN LỢI, Trưởng phòng Đăng ký thuốc, Cục Quản lý dược, Bộ Y tế: Đã hoàn thiện hồ sơ cấp phép thuốc

Là cơ quan chịu trách nhiệm trực tiếp, Cục Quản lý dược, Bộ Y tế đã có yêu cầu Phòng Đăng ký thuốc hỗ trợ các bệnh viện có hệ thống máy PET/CT đang bị thiếu thuốc phóng xạ tập trung hoàn tất các thủ tục hồ sơ liên quan tới việc cấp phép mặt hàng này. Hiện nay, hồ sơ cấp phép thuốc phóng xạ cho một số bệnh viện tại TPHCM có hệ thống máy PET/CT đã được hoàn thiện và chúng tôi đã trình lãnh đạo cục xem xét để ký cấp phép trong 1-2 ngày tới.

XUÂN QUỲNH - ĐOÀN KIÊN - QUỐC KHÁNHghi

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

Cân bằng tâm trí cùng công nghệ

(ĐTTCO) - Đừng để những lo âu, căng thẳng khiến bạn trở nên thiếu sức sống trong cuộc sống hàng ngày. Hãy để công nghệ đồng hành trong quá trình cân bằng và tái tạo cảm xúc mỗi ngày.

Thú đam mê

Nghệ thuật Maki-e trên gỗ và những điều thú vị của sơn mài xứ Phù Tang

(ĐTTCO) - Ngành thủ công mỹ nghệ Nhật Bản vốn rất nổi tiếng nhất thế giới cuối thế kỷ 19, đứng đầu là đồ sơn mài (漆器, shikki) tinh tế với lượng nghệ nhân đông đảo nhất, được nhà nước vinh danh Bảo vật Quốc gia, bởi kỹ thuật vô cùng phức tạp. Đó là nhờ vào tay nghề truyền thống lâu đời và thiên nhiên khắc nghiệt ban tặng cho dân tộc này ba tài nguyên là vàng, bạc và gỗ rừng đa dạng, gắn với những đặc thù thú vị rất riêng của mỹ thuật sơn mài Maki-e xứ mặt trời mọc.

Ẩm thực

Phong phú hương vị nướng Âu-Á

(ĐTTCO) -Trong tháng 6 này, thực khách có thể trải nghiệm một vòng quanh TPHCM thưởng thức các món nướng đặc sắc theo nhiều phong cách khác nhau từ Âu sang Á cùng ưu đãi hấp dẫn tại các nhà hàng do WMC Group quản lý. 

Du lịch

Mua sắm