Chăm sóc sức khỏe tại nhà cho người bệnh hậu Covid-19

(ĐTTCO) -Ở những người bệnh có di chứng sau nhiễm virus SARS-CoV2 như: mệt mỏi kéo dài, ho, khó thở, vấn đề về da, tiêu hóa… việc tiếp tục hỗ trợ người bệnh trong sinh hoạt, ăn uống và tập luyện là rất cần thiết cho quá trình phục hồi.


ThS.BS Ngô Thị Kim Oanh thăm khám cho người bệnh hậu Covid.

ThS.BS Ngô Thị Kim Oanh thăm khám cho người bệnh hậu Covid.

Duy trì thói quen sinh hoạt
Duy trì thời gian ngủ nghỉ hợp lý, hạn chế ngủ nhiều vào ban ngày hoặc nằm tĩnh tại, khiến cơ thể trì trệ, với người lớn tuổi dễ có triệu chứng chóng mặt do thay đổi huyết áp tư thế sau đợt nằm lâu. Khuyến khích người bệnh vận động nhẹ gồm: đi bộ chậm, tập thể dục nhẹ, đạp xe đạp rất chậm, tập dưỡng sinh… Vận động nhẹ giúp tiêu hao 200 kcalo/giờ.
Tiếp xúc với ánh nắng ít nhất 30 phút/ngày, có thể vào buổi sáng sớm hoặc nắng chiều, sẽ giúp cho nhịp sinh học của cơ thể được điều hòa. Hạn chế nhìn vào màn hình điện thoại/thiết bị điện tử liên tục trong ngày. Với người đã hoàn thành thời gian tự cách ly, khuyến khích tham gia các hoạt động cùng với người thân như chuẩn bị bữa ăn, dọn dẹp nhà cửa, để sớm quay lại trạng thái sinh hoạt thường ngày.
Đặc biệt với người lớn tuổi, việc trò chuyện cùng người thân trong gia đình sẽ giúp giảm sự lo lắng, kích thích hoạt động não sau nhiễm bệnh. Khuyến khích người bệnh tham gia các hoạt động tinh thần như: đọc sách/báo, bàn luận về tin tức trong ngày, cầu nguyện (theo tôn giáo và tín ngưỡng), và cần thiết tìm đến các chuyên gia hỗ trợ tư vấn tâm lý nếu người bệnh có vấn đề lo lắng, đau buồn kéo dài do trải nghiệm bệnh vừa qua. 

Chế độ dinh dưỡng
Ở giai đoạn bệnh, mức chuyển hóa cơ bản tăng 10% khi có sốt, khó thở, vì vậy nhu cầu dinh dưỡng cần để bù đắp cho sự chuyển hóa đó cần được duy trì kể cả khi đã qua giai đoạn nhiễm cấp. Số bữa ăn trong ngày có thể chia từ 3-5 bữa tùy theo sức ăn của người bệnh. Nên kết hợp đa dạng thực phẩm trong khẩu phần ăn. Đối với người có hội chứng chuyển hóa, lượng chất béo < 25%, cholesterol < 300mg/ngày với người không có rối loạn lipid máu và ≤ 200mg/ngày với người có rối loạn lipid máu. Với người có rối loạn chuyển hóa đường, ưu tiên kết hợp với những nhóm thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp như: kiwi, gạo lứt, củ từ, đậu trái (đậu que, đậu đũa). Nên cung cấp chất xơ từ 20-30gr/ngày, rau quả từ 400-500gr/ngày. 
Hình thức chế biến nên hạn chế chiên xào nhiều dầu mỡ, nên kèm thêm các món súp xay, canh hầm (với xương, các loại đậu, hạt sen, đại táo, câu kỷ tử) để giúp việc tiêu hóa tốt hơn. Trong các nguyên tố vi lượng, kẽm đặc biệt cần bổ sung ở nhóm bệnh nhân có triệu chứng: mệt mỏi, kém tập trung, buồn ngủ, tiêu hóa kém dễ bị tiêu lỏng. Với dạng viên uống có thể bổ sung từ 30-100mg kẽm nguyên tố/ngày kéo dài từ 2-3 tháng tùy tình trạng cơ thể. Kẽm có trong các loại thức ăn như: hàu, sò, thịt gia súc, gia cầm, tôm, cua, cá… Nên bổ sung cùng với nhóm thực phẩm giàu vitamin C để tăng cường hấp thu kẽm. 

Luyện tập sức khỏe
Đối với người bệnh còn trong thời gian tự cách ly (sau khi âm tính), khuyến khích vẫn duy trì tập các bài tập thở như: thở bốn thời, theo dõi hơi thở trong quá trình tập các bài tập như: xoa ngũ quan (đặc biệt xoa kỹ vùng huyệt Nghinh hương – Thượng nghinh hương, Thượng tinh). Đối với người có triệu chứng khó thở, hụt hơi, nên có người thân bên cạnh khi tập luyện, tập chậm và không gắng sức khi tập.
Duy trì thời gian tập từ 15 - 30 phút/ngày. Trước khi tập, có thể kết hợp các bài tập kéo dãn cơ, khởi động khớp như: động tác xem xa xem gần, sờ đất vươn lên, đạp xe đạp tại chỗ… tập kèm với dụng cụ như khăn hoặc gậy để kéo dãn hết tầm vận động của khớp. 
Việc tạo thành một nhóm cùng tập luyện với người bệnh, từ những người thân trong gia đình hoặc nhóm trên mạng xã hội, sẽ giúp người bệnh có tinh thần và cam kết cho quá trình tập luyện. Khi độ bền và thể lực của người bệnh được luyện tập, sẽ giúp cải thiện các triệu chứng như: sợ lạnh, nặng ngực, mệt mỏi.
Đối với người bệnh có triệu chứng tiêu hóa như: đầy hơi, khó tiêu, đi phân lỏng kéo dài sau nhiễm virus, nên kết hợp bài tập xoa tam tiêu (làm ấm ngực - bụng) và sử dụng túi chườm thảo dược (hoặc túi chườm ấm) để giữ ấm vùng bụng, sẽ hỗ trợ cải thiện triệu chứng. Đối với người bệnh còn ho khạc đàm kéo dài, trong quá trình tập, người thân có thể hỗ trợ vỗ lưng khạc đàm để giúp người bệnh tập ho khạc hiệu quả. 
Có thể tham khảo bài tập thở 4 thời với tư thế nằm ngửa thẳng, kê một gối ở mông (không phải ở thắt lưng) cao thấp tùy sức, tay trái để trên bụng, tay phải để ở ngực. Thời 1, hít vào đều, sâu, tối đa, ngực nở, bụng phình và căng. Thời gian từ 4-6 giây (hít ngực bụng nở). Thời 2, giữ hơi, mở thanh quản bằng cách liên tục hít thêm, đồng thời giơ một chân dao động qua lại, cuối thời hạ chân xuống. Thời gian 4-6 giây (giữ hơi hít thêm). Thời 3, thở ra, tự nhiên, thoải mái, không kiềm thúc. Thời gian 4-6 giây (thở không kiềm thúc). Thời 4, nghỉ, thư giãn, chân tay nặng ấm. Chuẩn  bị trở lại thời 1. Thời gian 4-6 giây (nghỉ nặng ấm thân). 
Trong quá trình hồi phục, việc đồng hành cùng người bệnh vô cùng quan trọng, đặc biệt khi người bệnh phải trải qua một thời gian dài cách ly/tự cách ly. Nếu các triệu chứng “hậu Covid-19” kéo dài, gây cản trở đến sinh hoạt và tinh thần, người bệnh cần đến các cơ sở y tế có điều trị “hậu Covid-19” để được thăm khám và điều trị sớm. 


ThS.BS NGÔ THỊ KIM OANH, BS. PHẠM ÁNH NGÂN, Cơ sở 3 Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Rủi ro với thuốc điều trị Covid-19 trôi nổi

Rủi ro với thuốc điều trị Covid-19 trôi nổi

(ĐTTCO) - Thời gian qua, các chuyên gia vẫn liên tục khuyến cáo: khi không có chỉ định của bác sĩ điều trị, việc người dân tự ý sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc là vô cùng nguy hiểm.

Công nghệ

Công nghệ gien giúp nâng thể trạng người Việt

(ĐTTCO) - Các biểu hiện về sức khỏe, tính cách, hành vi của con người… có xuất phát từ yếu tố bẩm sinh di truyền, được quy định trong từng mã ADN. Việc giải mã gien được thực hiện bằng việc phân tích ADN trong mẫu nước bọt và đưa ra kết quả về nguy cơ sức khỏe, tiềm năng thể chất và trí tuệ, xu hướng hành vi… giúp người giải mã gien hiểu cơ địa và thể trạng của cá nhân.

Thú đam mê

Nghệ thuật Maki-e trên gỗ và những điều thú vị của sơn mài xứ Phù Tang

(ĐTTCO) - Ngành thủ công mỹ nghệ Nhật Bản vốn rất nổi tiếng nhất thế giới cuối thế kỷ 19, đứng đầu là đồ sơn mài (漆器, shikki) tinh tế với lượng nghệ nhân đông đảo nhất, được nhà nước vinh danh Bảo vật Quốc gia, bởi kỹ thuật vô cùng phức tạp. Đó là nhờ vào tay nghề truyền thống lâu đời và thiên nhiên khắc nghiệt ban tặng cho dân tộc này ba tài nguyên là vàng, bạc và gỗ rừng đa dạng, gắn với những đặc thù thú vị rất riêng của mỹ thuật sơn mài Maki-e xứ mặt trời mọc.

Ẩm thực

Du lịch

Mua sắm