Minh bạch hoặc rớt sàn

Thiếu minh bạch là một căn bệnh “trầm kha” của TTCK Việt Nam trong nhiều năm qua. Chính vì vậy, trong chiến lược tái cấu trúc tổng thể TTCK không thể thiếu vấn đề cải thiện, gia tăng mức độ minh bạch. Đã đến lúc các công ty niêm yết chỉ được chọn 1 trong 2 con đường: Minh bạch hoặc rớt sàn.

Thiếu chế tài

Hơn 1 tháng trước, cổ phiếu của CTCP Khoáng sản Hòa Bình (KHB) đã bị HNX đưa vào diện bị kiểm soát với lý do: Kiểm toán viên không thể đưa ra ý kiến về báo cáo tài chính (BCTC) 2011 của KHB do ảnh hưởng trọng yếu từ các vấn đề như hàng tồn kho, số dư phải thu.

Kể từ 23-4-2012, KHB sẽ chỉ được giao dịch trong phiên thứ sáu hàng tuần. Trong BCTC quý IV-2011 của Vinaconex (VCG), lợi nhuận sau thuế (LNST) cả năm 2011 đạt 585 tỷ đồng, tăng hơn 25% so với năm trước đó.

Minh bạch hoặc rớt sàn ảnh 1

NĐT cần sự minh bạch của các công ty niêm yết. Ảnh: CAO THĂNG

Nhưng cả thị trường đều tá hỏa khi BCTC 2011 đã qua kiểm toán của VCG lại cho ra kết quả LNST của công ty chỉ còn xấp xỉ 103 tỷ đồng.

Rõ ràng, nếu doanh nghiệp minh bạch, chỉ cần nhìn vào BCTC quý IV sẽ biết được kết quả kinh doanh (KQKD) của cả năm, bởi lẽ BCTC quý IV sẽ có phần lũy kế tính từ đầu năm và cộng KQKD của các quý trước đó. BCTC năm được công bố vài tháng sau đó chỉ mang tính chất “bảo chứng” cho những gì BCTC quý IV đã nêu.

BCTC đã qua kiểm toán và BCTC quý IV cũng có thể chênh lệch, nhưng nếu doanh nghiệp minh bạch thì sự chênh lệch sẽ không đáng kể. Không thể bắt nhà đầu tư (NĐT) không tin BCTC quý IV mà phải chờ đợi đến BCTC năm qua kiểm toán được, vì TTCK là thị trường của thông tin và chuyện minh bạch số liệu cũng là nghĩa vụ của doanh nghiệp.

Qua đây có thể thấy được rằng, sự chênh lệch về khoản mục LNST của VCG trước (585 tỷ đồng) và sau (103 tỷ đồng) kiểm toán là quá lớn và có thể khẳng định rằng VCG thiếu minh bạch. Đáng nói hơn nữa đây không phải là lần đầu tiên sự “lệch lạc” về số liệu xuất hiện đối với VCG, mà gần như đã trở thành “thói quen” của công ty và mức độ “lệch lạc” thậm chí ngày càng lớn hơn.

Đến đây có thể xuất hiện câu hỏi, cả VCG và KHB đều kém minh bạch, như vậy tại sao HNX chỉ mới “trảm” KHB còn VCG đã “tái phạm” nhiều lần vẫn không có chuyện gì? Mổ xẻ kỹ lưỡng, vấn đề của cả 2 không giống nhau khi một bên kiểm toán không thể đưa ra ý kiến còn một bên kiểm toán vẫn có cơ sở để tác nghiệp.

Hơn nữa từ trước đến nay cũng chưa thấy “tội” chênh lệch KQKD trước và sau khi kiểm toán bị xử lý nên phải chăng chưa có một chế tài nào đối với vấn đề này.

Nương nhẹ, cho qua

Thực ra cả VCG lẫn KHB đều gây ra hệ quả cho NĐT, cho cổ đông của mình. Với KHB, coi như doanh nghiệp sẽ phải trả giá cho sự thiếu minh bạch của mình, bị hạn chế niêm yết cũng có nghĩa là cơ hội để có thể huy động vốn, tạo thương hiệu với NĐT, đối tác giảm thiểu nghiêm trọng.

Việc KHB chỉ được giao dịch 1 phiên 1 tuần xem như đã “triệt” luôn tính thanh khoản của CP này và những ai lỡ mua vào chắc chắn bị thiệt hại rất nặng.

Trong khi đó, VCG là một thương hiệu lớn, một doanh nghiệp lớn và là CP có vốn hóa lớn lý ra phải là CP điển hình thu hút cả NĐT ngắn hạn, lẫn dài hạn giờ chỉ thích hợp với dòng tiền đầu cơ, đánh sóng ngắn hạn. Nếu chiếu theo tiêu chí để bảo vệ NĐT, răn đe doanh nghiệp thì có vẻ như đã xuất hiện độ vênh về việc xử lý KHB và VCG. 

4 năm trước, CTCP Nhiệt điện Phả Lại (PPC) bị HOSE cảnh cáo do không công bố thông tin về việc xác định lại tỷ giá khoản nợ trong BCTC quý III-2008. Theo HOSE, tại thời điểm lập BCTC quý III-2008, PPC có thể dự báo cho NĐT biết chi phí tài chính về việc xác định lại tỷ giá 584,2 tỷ đồng nhưng không công bố thông tin, dẫn đến gây hiểu nhầm cho NĐT.

Từ đây dẫn đến việc công bố LNST quý III-2008 của PPC đạt trên 793 tỷ đồng mà không có bất cứ thuyết minh nào, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyết định của NĐT khi mua PPC.

Ở đây, có thể thấy được sự chủ động của HOSE trong việc phát hiện những vấn đề trong BCTC của PPC và nhanh chóng cảnh cáo công ty này. Mặc dù BCTC quý III của PPC không có kiểm toán, nhưng HOSE  đã phát hiện được những vấn đề của doanh nghiệp.

Thử đặt giả thiết rằng, nếu VCG niêm yết tại HOSE, liệu VCG có thể nhiều lần tạo ra những chênh lệch về số liệu mà vẫn không hề hấn gì hay không? Cũng chính vì vậy trong suy nghĩ của một số người, về mặt cảm tính, độ minh bạch của doanh nghiệp niêm yết trên HNX kém hơn HOSE, mặc dù tất cả công ty đã niêm yết đều tuân thủ chung quy định về công bố thông tin của doanh nghiệp.

Cần thẳng thắn đặt vấn đề, phải chăng HNX đã “nhẹ tay” với VCG hay những trường hợp như VCG không có chế tài nào đủ để xử lý? Chắc chắn các cơ quan quản lý không thể nào nghĩ ra tất cả các trường hợp vi phạm liên quan đến việc thiếu minh bạch để xử lý, vì theo đà phát triển của thị trường, những sai sót, chiêu trò sẽ liên tục thay đổi.

Nhưng luật lệ trên TTCK cần hướng đến là bảo vệ NĐT, lành mạnh hóa, minh bạch hóa thị trường… Nếu các chế tài của TTCK chặt chẽ, được thực hiện nghiêm thì việc xử lý những trường hợp kiểu như VCG sẽ đơn giản hơn nhiều.  

THÁI CA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá xăng dầu trong nước có thể giảm nhẹ vào ngày mai?

Giá xăng dầu trong nước có thể giảm nhẹ vào ngày mai?

(ĐTTCO) - Ngày mai (1-7), Liên Bộ Tài chính - Công Thương sẽ điều chỉnh giá xăng dầu theo chu kỳ. Dữ liệu từ Bộ Công Thương cho thấy giá xăng thành phẩm bình quân trên thị trường Singapore cập nhật đến ngày 28-6 có xu hướng giảm nhẹ so với kỳ trước, điều này sẽ tác động nhất định đến giá xăng dầu trong nước.