Thời đại do thám (K2): Muôn màu do thám

Để đối phó với việc theo dõi bước chân, nhiều người đã chọn cách tắt Wi-Fi trên điện thoại di động. Nhưng họ vẫn có thể bị do thám qua máy tính cá nhân hoặc những phương tiện khác.

> Thời đại do thám (K1): Theo dõi bước chân

Kết nối online và offline

Khi biết điện thoại di động có thể bị theo dõi qua Wi-Fi, nhiều người đã chọn cách tắt Wi-Fi hoặc tránh dùng Wi-Fi công cộng. Tuy nhiên, ngay cả khi ngồi nhà lướt web, mỗi hành vi của người sử dụng cũng bị các cookie ghi lại.

Dựa trên lịch sử truy cập tìm kiếm trên internet, các chuyên gia tiếp thị có thể suy luận rằng một người đang quan tâm đến vấn đề gì. Giả sử họ tìm kiếm thông tin bệnh tật, nhiều khả năng họ đang mắc bệnh và cần dịch vụ y tế. Một công ty dữ liệu vị trí có thể theo dõi những ai lui tới bác sĩ chuyên khoa hay bệnh viện, rồi bán thông tin này cho bên tiếp thị. Kết hợp dữ liệu internet với dữ liệu định vị, nhà tiếp thị sẽ tăng xác suất đoán đúng ý khách hàng tiềm năng.

Tại Hoa Kỳ, các công ty không cần phải được sự đồng ý trước khi thu thập và chia sẻ hầu hết các thông tin cá nhân, bao gồm cả thông tin vị trí. Các công ty do thám hoạt động chủ yếu ở hậu trường. Ngành công nghiệp non trẻ này rất chịu khó theo dõi động thái của Google và Apple, vì với hệ điều hành di động Android và iOS của mình, Google và Apple có thể biết vị trí điện thoại đang bật Wi-Fi của mọi khách hàng, có thể thu thập dữ liệu vị trí nhiều hơn so với bất kỳ công ty mới nào.

Ryan Calo, trợ giảng tại Đại học Luật Washington, nhận xét: “Những nơi mà trước kia người ta không nghĩ rằng mình bị theo dõi thì bây giờ đã trở thành kho tàng để thu thập thông tin. Các công ty ngày càng tăng cường khả năng kết nối giữa cuộc sống online và offline của chúng ta”.

Do thám bủa vây

Khi bước chân vào cửa hàng bán lẻ, những khách hàng trung thực nếu có nhìn thấy các máy quay an ninh cũng cho rằng đó là chuyện bình thường, không cần dè chừng gì cả. Pam Dixon, Giám đốc điều hành nhóm nghiên cứu phi lợi nhuận Diễn đàn Thế giới Bảo mật ở San Diego, chia sẻ: “Hầu hết người tiêu dùng thông cảm với sự cần thiết của camera an ninh, rất ít người nghĩ rằng màn hình quảng cáo trong cửa hàng mà họ đang xem thực ra đang theo dõi họ bằng một máy quay giấu kín”.

Khi bạn nhìn quảng cáo trên màn hình, máy quay nhỏ gắn ở màn hình sẽ thu thập hình ảnh. Công nghệ phát hiện khuôn mặt sẽ xác định nhóm tuổi, giới tính, sắc tộc và thậm chí là tâm trạng của bạn, rồi dựa theo đó để cho bạn xem những thông tin có khả năng thu hút bạn nhiều nhất. Tương tự, công nghệ nhận dạng tần số vô tuyến (RFID) trên hàng hóa sẽ phát hiện khi bạn cầm một món hàng lên. Nó có thể kích hoạt một bảng hiển thị thông tin sản phẩm hoặc quảng cáo có liên quan. Các màn hình cảm ứng tương tác cũng có vai trò nhận diện tương tự.

Thời đại do thám (K2): Muôn màu do thám ảnh 1

Máy quay do thám bủa vây người tiêu dùng ở các cửa hàng.

Máy quay video độ phân giải cao giám sát tất cả các khu vực trong và bên ngoài cửa hàng. Chúng được giấu trong các lỗ nhỏ trên kệ hàng và phát hiện được thương hiệu khách đang tìm kiếm cũng như thời gian khách ngắm nghía. Thậm chí, có những mannequin có đôi mắt là máy ghi hình tuổi tác, giới tính, sắc tộc và nét mặt của những ai đi ngang qua.

Video có thể được kết hợp với những dữ liệu lưu trữ khác, chẳng hạn cảnh quay ở máy tính tiền, chi tiết giao dịch những gì khách đã mua, giá bao nhiêu, sử dụng thẻ tín dụng gì. Khuôn mặt và biển số xe cũng có thể được ghép lại. Các cảnh quay sau đó được lưu trữ và chia mục lục để dễ dàng tìm kiếm. Với phần mềm nhận dạng khuôn mặt, hình ảnh của khách và thông tin liên quan được tách ra, lưu trữ thành hồ sơ kỹ thuật số mà khách không hề hay biết. Nếu thông tin đó không được lưu trữ một cách an toàn, kẻ xấu có thể tấn công kho dữ liệu và khách hàng đối mặt rủi ro bị lộ thông tin nhạy cảm.

Hướng xử lý

Trước những diễn biến leo thang của ngành công nghiệp do thám, Thượng nghị sĩ Al Franken đã đề xuất một dự luật đòi hỏi sự đồng ý trước khi tiến hành thu thập dữ liệu vị trí. Tháng 12-2013, Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC) đã giải quyết vụ kiện đầu tiên liên quan đến tính riêng tư vị trí cá nhân, trong đó bị đơn là một nhà phát triển ứng dụng đã lừa dối người tiêu dùng tin rằng dữ liệu vị trí của họ sẽ không bị bán cho các nhà tiếp thị.

Cũng trong năm 2013, FTC đã xử lý Aaron’s vì hỗ trợ các đại lý cài đặt phần mềm trên các máy tính cho thuê để bí mật do thám người sử dụng. Chương trình đó theo dõi vị trí người dùng, thông tin đăng nhập các mạng truyền thông xã hội và tài khoản tài chính, đáng sợ hơn, nó ghi hình cả lúc người ta thay quần áo và những hoạt động riêng tư khác.

Aaron’s không chỉ giúp các đại lý cài đặt và sử dụng phần mềm này mà còn lưu trữ dữ liệu thu thập được. FTC phán xử rằng “Người tiêu dùng có quyền được thuê những máy tính không bị do thám cũng như quyền được biết khi nào và bằng cách nào một công ty theo dõi họ”.

Để dàn xếp ổn thỏa với FTC, Aaron’s chấp nhận không sử dụng công nghệ theo dõi bàn phím hay chụp màn hình, không kích hoạt camera hay microphone trên máy khách hàng ngoại trừ để cung cấp hỗ trợ kỹ thuật theo yêu cầu của khách. Công ty cũng phải giải thích rõ ràng và được sự đồng ý từ người thuê khi cài đặt theo dõi vị trí máy thuê và phải thông báo khách hàng tại thời điểm kích hoạt theo dõi.

Ngoài ra, Aaron’s phải hủy hết mọi dữ liệu đã thu thập trái phép. Sự kiện FTC xử lý Aaron’s được Maury Herman, một nhà đại diện bảo vệ người tiêu dùng, cho là “đầy hứa hẹn”.

Bảo Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhân vật

Peter Done - Tỷ phú chuyên tư vấn luật việc làm

(ĐTTCO) - Mỗi chúng ta đều muốn làm việc cho một nhà lãnh đạo mà họ tin tưởng. Làm thế nào để biết được điều đó? Thật khó! Nhưng tôi có thể giới thiệu cho bạn 1 trong 50 giám đốc điều hành hàng đầu được bình chọn ở Anh, tỷ phú Peter Eric Done, nhờ vào trang web đánh giá nhân viên Glassdoor rất uy tín.