Phân tích: Cách Ukraine dùng vũ khí phương Tây để đánh vào điểm yếu của quân đội Nga

Financial Times
(ĐTTCO) - Matxcơva thất bại trong việc tiến công chớp nhoáng và chiếm được các thành phố lớn là do việc sử dụng các thiết bị nhỏ gọn.

Thường chỉ được trang bị các bệ phóng tên lửa di động, quân đội Ukraine đã sử dụng địa hình và chiến thuật của Nga để tạo lợi thế cho họ © FT montic / Reuters

Thường chỉ được trang bị các bệ phóng tên lửa di động, quân đội Ukraine đã sử dụng địa hình và chiến thuật của Nga để tạo lợi thế cho họ © FT montic / Reuters

Tình báo phương Tây, các nhiếp ảnh gia chiến tranh và hàng nghìn giờ quay video chưa được xác minh được đăng tải lên mạng xã hội đã mô tả những hình ảnh về cuộc tấn công của Nga vào Ukraine: xe tăng Nga và các phương tiện quân sự khác, bị phá hủy, cháy rụi và bỏ rơi, hay bị chặn đường hoặc mắc kẹt trong mương.

Thành công của Ukraine trong việc đẩy lùi kế hoạch ban đầu của Nga về một cuộc tiến công chớp nhoáng và chiếm được Kyiv cũng như các thành phố lớn khác là nhờ khả năng nhất quán của quân đội nước này trong việc nhắm mục tiêu và phá hủy các phương tiện, gây ra cả tổn thất nặng nề và sự chậm trễ lớn cho các đoàn xe tiến công.

Thường chỉ được trang bị các bệ phóng tên lửa xách tay, vác vai - hàng nghìn trong số đó được cung cấp bởi các nước phương Tây kể từ khi cuộc tấn công bắt đầu - các nhóm nhỏ quân đội Ukraine đã sử dụng địa hình và chiến thuật của Nga để có lợi cho họ, và giúp dẫn đầu một cuộc kháng cự gây bất ngờ ngay cả những người ủng hộ thân cận nhất của Kyiv ở phía Tây.

Các loại vũ khí nhỏ gọn mà Ukraine sử dụng và pháo hạng nặng mà quân đội Nga dựa vào tạo thành xương sống của các chiến thuật tương phản mà cả hai bên sử dụng.

Các nhóm chiến thuật cấp tiểu đoàn của Nga

Một trong những kết quả chính của cuộc đại tu toàn bộ các lực lượng vũ trang Nga mà đỉnh cao là vào năm 2012, nhóm tác chiến cấp tiểu đoàn (BTG) là đơn vị chiến đấu chính của quân đội nước này.

Mỹ ước tính 100 trong số khoảng 170 BTG của Nga - được thiết kế để vừa có thể thích ứng nhanh vừa sở hữu hỏa lực cao - đã được triển khai ở Ukraine.

Graphic showing the composition of a typical Russian battalion tactical group
Hình ảnh thể hiện thành phần của một nhóm tác chiến cấp tiểu đoàn điển hình của Nga.
 

Được trang bị xe tăng, pháo và hệ thống phòng không, họ được coi là những người vận hành đa tầng, với khả năng chuyển từ tấn công nhanh sang tấn công tầm xa và hỗ trợ hoạt động cho các đơn vị khác.

Nhưng việc họ phụ thuộc quá nhiều vào các phương tiện - khoảng 75 chiếc mỗi BTG - và số lượng tương đối thấp chỉ 200 lính bộ binh khiến họ đặc biệt dễ bị tấn công vào sườn hoặc phía sau.

Điều đó đặc biệt đúng trong một cuộc chiến mà địa hình, chiến thuật và trình độ khả năng quân sự của Ukraine có nghĩa là các BTG không chiến đấu chống lại các đơn vị được triển khai và vũ trang tương tự.

Các lỗ hổng của Nga

Theo các quan chức tình báo phương Tây và các nhà phân tích quốc phòng, các phương tiện đột ngột được điều qua biên giới ở trong tình trạng bảo dưỡng kém và thường có lốp hoặc phụ tùng thay thế kém chất lượng.

Điều đó khiến khả năng cơ động trên địa hình trở nên rủi ro hoặc không thể thực hiện được, vì số lượng lớn các bức ảnh chụp thiết bị của Nga bị bỏ rơi trên những cánh đồng bùn lầy hoặc lốp xe bị thủng hoặc hư trục.

Graphic showing how Ukrainian forces are using small, agile groups of troops armed with missiles and drones to disrupt Russian troop formations
Hình ảnh minh họa cách các lực lượng Ukraine đang sử dụng các nhóm quân nhỏ, nhanh nhẹn được trang bị tên lửa và máy bay không người lái để phá vỡ đội hình của quân đội Nga.

Ngoài ra, kế hoạch của Tổng thống Nga Vladimir Putin là kêu gọi một cuộc tấn công nhanh chóng và chiếm được các thành phố quan trọng như Kyiv, Kharkiv và Mariupol. Điều đó có nghĩa là phải nhanh chóng di chuyển xuống các con đường chính và chiến đấu để giành quyền kiểm soát các nút giao thông chính, thay vì các thị trấn hoặc khu vực nông thôn của tỉnh.

Quân đội Ukraine đã rút ra hai kết luận. Đầu tiên, họ nhận ra rằng dù một chiếc cột bọc thép lớn đến đâu thì nó cũng chỉ rộng bằng con đường, và chỉ có thể di chuyển nhanh như những chiếc xe phía trước. Và thứ hai, quân phòng thủ nhận ra rằng họ có thể hoạt động tương đối tự do trong các khu rừng, cánh đồng và làng mạc dọc hai bên đường.

Với ít sự che chắn của bộ binh Nga ở hai bên sườn, các phương tiện của Nga tỏ ra dễ bị phục kích trước các đội nhỏ của quân đội Ukraine, chọn mục tiêu từ chỗ ẩn nấp để sau đó ẩn nấp rút lui.

Tên lửa vác vai Javelin

Chìa khóa của các cuộc phục kích này là việc sử dụng rộng rãi các tên lửa chống tăng vác vai, chẳng hạn như Javelin do Mỹ sản xuất.

Chúng đã được gửi đến Ukraine trước khi cuộc tấn công bắt đầu cho phép quân đội được các huấn luyện viên quân sự phương Tây dạy cách sử dụng tốt nhất và hiện hàng nghìn chiếc đang được gửi đến từ các quốc gia trong liên minh Nato. Các quan chức Ukraine và phương Tây cho biết những nguồn cung cấp đó là xương sống quan trọng để chống lại cuộc tấn công.

Graphics showing what makes the Javelin missile such an effective anti-armour weapon
Đồ họa cho thấy điều gì khiến tên lửa Javelin trở thành vũ khí chống tăng hiệu quả như vậy.

Kích thước nhỏ gọn giúp nó có thể dễ dàng vận chuyển bởi bộ binh đang di chuyển nhanh, trong khi hệ thống theo dõi của tên lửa có nghĩa là nó có thể được bắn và bị bỏ quên, cho phép quân đội khéo léo rời khỏi vị trí tấn công trước khi đạn bay trúng mục tiêu. Một đầu đạn kép cũng cho phép nó gây sát thương nghiêm trọng cho các xe tăng được gia cố của Nga.

Các video khác cho thấy quân đội sử dụng lựu đạn phóng tên lửa - nhẹ hơn nhưng kém uy lực và khó nhắm hơn - hoặc vũ khí chống tăng hạng nhẹ thế hệ tiếp theo để đạt được kết quả tương tự.

Chiến tranh trên không

Các quan chức tình báo phương Tây đồng ý rằng một trong những sai lầm quân sự tốn kém nhất của Nga bắt nguồn từ việc nước này đã thất bại trong việc tiêu diệt cả lực lượng không quân và hệ thống phòng không của Ukraine ngay từ đầu bằng loạt tên lửa hành trình dẫn đường chính xác trong những giờ đầu của cuộc tấn công.

Thất bại đó có nghĩa là Nga đã không giành được ưu thế trên không trên bầu trời phía trên chiến trường, ví dụ như vị trí mà nước này từng gây ra hậu quả tàn phá ở Syria.

Graphic showing how the Ukrainians have used small man-portable air-defence systems (Manpads) to deny Russian forces air superiority
Hình ảnh minh họa cách người Ukraine sử dụng hệ thống phòng không cơ động nhỏ (Manpad) để chống lại ưu thế trên không của lực lượng Nga.

Ngoài ra, việc quân đội Ukraine sử dụng tên lửa đất đối không vác vai để tấn công thành công máy bay trực thăng và máy bay chiến đấu bay thấp của Nga để hỗ trợ lực lượng mặt đất đã làm sâu sắc thêm sự dè dặt của Moscow đối với việc triển khai quá nhiều sức mạnh không quân cùng với những tiến bộ.

Điều đó đã làm giảm khả năng giám sát và tấn công của không quân Nga.

Cho đến nay, Nga đã mất ít nhất 28 máy bay và trực thăng trong cuộc tấn công so với chỉ 10 chiếc của lực lượng không quân Ukraine, theo blog Oryx, trang sử dụng ảnh mã nguồn mở để tổng hợp dữ liệu của mình.

Hồng Định

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhân vật

Blake Lemoine - Người tuyên bố AI của Google có tri giác

(ĐTTCO) - Kỹ sư Blake Lemoine của Google gần đây đã tuyên bố điều mà bấy lâu nay loài người lo sợ và đã hình dung nó trong hàng loạt bộ phim khoa học viễn tưởng: Hệ thống trí thông minh nhân tạo (AI) của Google thực sự có nhận thức, có tri giác giống như con người.