Mối đe dọa khủng bố nghiêm trọng nhất ở Đông Nam Á 20 năm sau vụ 11/9 là gì?

SCMP
(ĐTTCO) - Một quan chức chống khủng bố cấp cao của Malaysia đã cảnh báo rằng chủ nghĩa cực đoan bạo lực do tôn giáo và sắc tộc thúc đẩy là mối nguy hiểm liên quan đến khủng bố đáng kể nhất mà đất nước phải đối mặt, trong khi Indonesia, Philippines và Singapore là những nhóm có liên hệ với al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

 Các chiến binh IS diễu hành trên một chiếc xe bọc thép do lực lượng an ninh Iraq điều động vào năm 2014. Ảnh: AP

Các chiến binh IS diễu hành trên một chiếc xe bọc thép do lực lượng an ninh Iraq điều động vào năm 2014. Ảnh: AP

Phản ứng từ Malaysia hoàn toàn khác và thu hút sự chú ý đến các vấn đề nhạy cảm về chủng tộc và tôn giáo mà trong những năm gần đây ngày càng nổi bật trong các luận điệu chính trị của đất nước.

“Mối đe dọa khủng bố lớn nhất ở Malaysia có thể được phân loại theo chủ nghĩa cực đoan bạo lực do tôn giáo và sắc tộc thúc đẩy, cuối cùng gây ra sự chia rẽ dân tộc - dân tộc có thể dẫn đến các vụ bạo lực”, quan chức chống khủng bố giấu tên cho biết.

“Các nhà lãnh đạo chính trị không nên đến phòng trưng bày của họ theo đường lối tôn giáo và dân tộc, ngay cả khi đó là điều mà các cử tri của họ muốn lắng nghe rất nhiều”.

Theo quan chức này, hiệu ứng buồng dội âm do các chính trị gia này tạo ra đã cực đoan hóa khán giả của họ và tạo ra nhiều phần tử cực đoan cực hữu hơn, điều này không có lợi cho quốc gia đa tôn giáo và đa chủng tộc.

Từ Jemaah Islamiah (JI) có liên hệ với al-Qaeda đến các chi nhánh của IS ở Malaysia, Indonesia và miền nam Philippines, các vấn đề về chủng tộc và tôn giáo đã bị các nhóm chiến binh trong khu vực lợi dụng để tuyển mộ những cá nhân bất mãn.

Sân chơi rơi vào tay các chiến binh

Trong cộng đồng các nhà phân tích, có những lo ngại rằng Malaysia có nguy cơ bị tấn công từ IS. Mohamed Faizal, một thành viên tham quan tại Viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore, cho biết việc Taliban trở lại nắm quyền ở Afghanistan, đã giành được lời khen ngợi từ Đảng Hồi giáo liên Malaysia (PAS), đã khiến Malaysia bị IS coi là kẻ thù không đội trời chung của nhóm khủng bố Taliban.

“Sự hỗ trợ cởi mở này của PAS dành cho Taliban chắc chắn sẽ được IS-K quan sát. Điều này có thể kéo [Malaysia] vào cuộc chiến không cần thiết giữa Taliban và IS-K,” ông đề cập đến Nhà nước Hồi giáo Khorasan, nhóm đứng sau vụ tấn công chết người ngày26-8 vào sân bay Kabul.

Colin Clarke, giám đốc chính sách và nghiên cứu tại công ty tư vấn an ninh và tình báo The Soufan Group, cho biết IS-K là một nhóm theo chủ nghĩa Salafist, trong khi Taliban tôn sùng Hồi giáo Deobandi - nhưng mặc dù nhóm trước đây cứng nhắc về mặt tư tưởng, điều đó không có nghĩa là nhóm sau này là ôn hòa.

“Họ chỉ là hai biến thể khác nhau của Hồi giáo cực đoan, chính thống. Họ là những kẻ thù không đội trời chung và IS-K đã cáo buộc Taliban là kẻ bán đứng vì họ đã phối hợp với Mỹ và tham gia vào các cuộc đàm phán chính trị.”

Faran Jeffery, Phó giám đốc kiêm Trưởng ban Nam Á về chống khủng bố tại Viện nghiên cứu Thần học Hồi giáo về Chống Khủng bố có trụ sở tại Anh, kỳ vọng sẽ thấy IS-K thực hiện nhiều cuộc tấn công hơn vào Taliban khi lực lượng Mỹ đã hoàn thành việc rút quân.

“Hiện tại, IS-K đang hoạt động chủ yếu dưới hình thức phòng giam ở Afghanistan. Hiện tại, nó không có khả năng thực hiện các cuộc tấn công quân sự thông thường chống lại Taliban, nhưng nó có thể tiến hành chiến tranh du kích. Khi các lực lượng nước ngoài và chế độ trước đây ở Kabul đã biến mất, IS-K chỉ còn một mục tiêu để tấn công, và đó là Taliban.”

Giám đốc Clarke ước tính IS-K hiện có từ 1500-2200 máy bay chiến đấu, mặc dù ông hy vọng số lượng của nhóm sẽ tăng lên “do mức độ quan tâm đến Afghanistan của các máy bay chiến đấu nước ngoài, đặc biệt là khi quân đội Mỹ đã rút lui”.

Mối đe dọa của JI

Các nhà phân tích coi JI đang trỗi dậy, chi nhánh Đông Nam Á của al-Qaeda, là mối đe dọa khủng bố lớn nhất ở Indonesia. JI đã dàn dựng vụ tấn công cuối cùng vào năm 2011, khi một kẻ đánh bom liều chết cho nổ một thiết bị nổ tại một nhà thờ Hồi giáo có sự tham dự của các sĩ quan cảnh sát ở Cirebon, Tây Java.

Iwa Maulana, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu giam giữ ở Jakarta, cho biết trong khi nhóm không tích cực lên kế hoạch cho các hành động khủng bố - không giống như Jamaah Ansharut Daulah, chi nhánh Indonesia của IS - năng lực của JI về kinh nghiệm, trình độ, tổ chức và kỹ năng số thành viên vượt xa số thành viên của các nhóm ủng hộ IS.

Maulana nói về JI, tổ chức này trong những năm gần đây cũng đã cử các thành viên đến Syria để huấn luyện với Mặt trận Nusra có liên kết với al-Qaeda.

Trong hai năm qua, đội chống khủng bố đặc biệt của Indonesia, Biệt đội 88 (Densus 88) đã bắt giữ 242 thành viên JI bị tình nghi, và số lượng những người bị bắt giữ “không ngừng tăng lên qua từng năm”, theo Aswin Siregar, giám đốc hoạt động của đơn vị.

Ông ước tính hiện có hơn 6.000 thành viên JI, một số trong số đó đang ở trong các buồng ngủ.

Sofyan Tsauri, cựu thành viên cấp cao của al-Qaeda Đông Nam Á, cho biết JI nguy hiểm hơn các nhóm thân IS của Indonesia vì nó được tổ chức tốt, có khả năng thích ứng cao và dễ dàng hòa nhập vào xã hội.

“[JI] thích khai thác sự hỗn loạn, nghèo đói, bất ổn chính trị và kinh tế, tập hợp phe đối lập và tiếp cận các nhóm dễ bị tổn thương,” Sofyan người đã ở tù 5 năm ở Indonesia cho biết. Anh đã được trả tự do vào năm 2015 và hiện đang giúp đỡ những nỗ lực của đất nước trong việc chống lại chủ nghĩa cực đoan bạo lực bằng cách chia sẻ kiến thức của mình tại các cuộc hội thảo.

Cảnh sát Indonesia đã bắt giữ thủ lĩnh của JI, Para Wijayanto vào năm 2019 và phát hiện ra ông ta đã biến nó từ một nhóm được tài trợ bởi các khoản quyên góp và trộm cướp thành một tổ chức có lợi ích kinh doanh trong các đồn điền dầu cọ, khách sạn, phòng tập thể dục và hơn thế nữa.

Maulana thuộc Trung tâm Nghiên cứu giam giữ ở Jakarta cho biết một ứng cử viên mới để lãnh đạo JI đã được tổ chức này nêu tên, nhưng danh tính của ông vẫn chưa được biết.

'Liên kết yếu với an ninh khu vực'

Abuza từ Đại học Chiến tranh Quốc gia cho biết miền nam Philippines vẫn là liên kết yếu đối với an ninh khu vực ở Đông Nam Á.

Ông nói, đó là một môi trường ít dễ dãi hơn đối với các chiến binh so với vài năm trước, một phần là do tiến trình hòa bình với Mặt trận Giải phóng Hồi giáo Moro nổi dậy (MILF), nhưng sự quản lý vẫn còn yếu kém, và quá nhiều khu vực quản lý kém không gian nằm ngoài tầm kiểm soát của lực lượng an ninh, mặc dù Mỹ đã hỗ trợ hàng tỷ USD cho các lực lượng Philippines.

“Đáng buồn thay, Philippines sẽ tiếp tục là đối thủ của các chiến binh nước ngoài,” Abuza đồng thời cho biết thêm rằng tham nhũng trong lực lượng an ninh Philippines vẫn là một vấn đề.

Rommel Banlaoi, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Hòa bình, Bạo lực và Khủng bố Philippines, cho biết mối đe dọa lớn nhất là từ các nhóm ủng hộ IS, đặc biệt là Nhóm Abu Sayyaf ở Sulu, nhóm đã thực hiện các vụ tấn công liều chết, ngoài các vụ đánh bom và ám sát ven đường.

Theo Banlaoi, một mối đe dọa mới cũng đang gia tăng ở Trung tâm Mindanao, đặc biệt là ở tỉnh Sultan Kudarat, thông qua Nhóm Hassan Salahuddin đã cam kết trung thành với IS. Nhóm này là một phần của Chiến binh Tự do Hồi giáo Bangsamoro, một nhóm ly khai của MILF.

Ông cũng cảnh báo về các mối đe dọa từ tàn dư của nhóm ủng hộ IS Maute đã chiếm thành phố Marawi trên đảo Mindanao vào năm 2017, châm ngòi cho một cuộc xung đột vũ trang kéo dài 5 tháng. Đây là cuộc tấn công nghiêm trọng nhất của IS ở Đông Nam Á, khiến các chính phủ trong khu vực phải lo lắng.

Trong khi đó, Bộ An ninh Nội bộ của Singapore (ISD) kỳ vọng mạng xã hội sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cực đoan hóa và tuyển mộ các cá nhân đến các khu vực xung đột ở nước ngoài, bao gồm cả Afghanistan.

Trong một phản hồi qua email, ISD cho biết quốc đảo này sẽ không ngần ngại hành động chống lại bất kỳ ai tham gia, kích động hoặc dung túng cho khủng bố và bạo lực có vũ trang.

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ảnh minh họa.

Facebook Papers: Cuộc khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử 17 năm của công ty

(ĐTTCO) - Facebook đã phải đối mặt với những người tố cáo, cơn bão PR và các cuộc truy vấn của Quốc hội trong những năm gần đây. Nhưng bây giờ nó phải đối mặt với sự kết hợp của cả ba cùng một lúc trong một cuộc khủng hoảng trên diện rộng và có thể khốc liệt nhất trong lịch sử 17 năm tồn tại của công ty.

Nhân vật

Nhận diện các chủ nhân giải Nobel năm 2021

(ĐTTCO)-Trải qua 120 năm, giải Nobel đã vinh danh những người có thành tựu nổi bật trên khắp thế giới. Dưới đây là các chủ nhân giải Nobel 2021 trên 6 lĩnh vực y học, vật lý, hóa học, văn học, hòa bình và kinh tế.