Điều gì đến sau Omicron - Liệu đại dịch sẽ kết thúc?

Financial Times
(ĐTTCO) - Khi một thế giới mệt mỏi phải đối mặt với năm thứ ba của coronavirus, cũng như sự lây lan của nó tăng nhanh bởi biến thể Omicron dễ lây nhiễm nhất cho đến nay, nhiều nhà khoa học lạc quan rằng đại dịch đối với sức khỏe toàn cầu sẽ giảm bớt vào năm 2022.

Ảnh minh họa. @FT

Ảnh minh họa. @FT

Yên tâm với kịch bản Omicron

Mặc dù Omicron đe dọa một cuộc khủng hoảng trong vài tháng tới, nhưng các kịch bản có khả năng nhất cho thấy triển vọng được cải thiện nhiều sau đó do khả năng miễn dịch ngày càng tăng trong dân số toàn cầu, thông qua tiêm chủng và lây nhiễm tự nhiên, có khả năng làm cho hậu quả của vi rút ít nghiêm trọng hơn.

“Sự gia tăng của các trường hợp Omicron ở châu Âu và Bắc Mỹ diễn ra cực kỳ nhanh chóng và chúng ta có thể thấy một sự sụt giảm nhanh chóng không kém trong một hoặc hai tháng tới, mặc dù có thể mất từ 4 đến 6 tháng để biến thể này có thể lan xa trên toàn thế giới” - Jeremy Farrar, giám đốc của tổ chức y tế Wellcome, cho biết.

“Sau đó, khả năng miễn dịch đã được xây dựng có khả năng mang lại cho chúng ta một khoảng thời gian yên tĩnh, nhưng có một số cách để điều này có thể diễn ra”.

Tim Colbourn, giáo sư tại Đại học College London, cho biết “hoàn toàn hợp lý khi nghĩ rằng gánh nặng của Covid có thể giảm 95% vào năm 2022, để nó không còn là một trong 10 vấn đề sức khỏe hàng đầu nữa. Đó sẽ là một mục tiêu hợp lý để chấm dứt đại dịch”.

Một số chuyên gia coi Omicron là một con trỏ cho sự tiến hóa trong tương lai của virus Sars-Cov-2, vì chọn lọc tự nhiên ủng hộ các đột biến lây truyền nhanh nhất và hiệu quả nhất có thể giữa những người đã có một số biện pháp bảo vệ miễn dịch.

Các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy các đột biến của Omicron đã khiến nó dễ lây nhiễm hơn các biến thể trước đó ở đường hô hấp trên và mũi (thiên về lây truyền nhanh), nhưng ngược lại ít có khả năng xâm nhập sâu vào phổi, nơi nó có xu hướng gây hại nhiều nhất.

Những kết luận này được hỗ trợ bởi bằng chứng dịch tễ học rằng nguy cơ mắc bệnh nặng giảm một nửa hoặc hơn với Omicron.

Khả năng lây truyền cao của Omicron có nghĩa là 3 tỷ người trên toàn cầu có thể nhiễm trong hai tháng tới, theo mô hình của Viện Đánh giá và Đo lường Sức khỏe tại Đại học Washington.

Chris Murray, giám đốc của viện cho biết: “Nhưng sự gia tăng lớn về số ca nhiễm trùng và số ca này sẽ chuyển thành số ca nhập viện ít hơn so với làn sóng Delta hoặc đỉnh điểm vào mùa đông năm ngoái ở cấp độ toàn cầu”.

People queueing for antigen tests in Portugal: whether new pathogens generally tend to become milder over time as they become established in human populations is a matter of debate among scientists

Các bằng chứng cho đến nay cho thấy Omicron sẽ thay thế Delta là biến thể phát tán ở hầu hết các nơi trên thế giới, giống như Delta đã quét sạch các chủng trước đó. Farrar nói: “Tôi rất yên tâm với kịch bản tiềm năng đó”.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo: “Tôi sẽ lo lắng hơn nếu bạn có các biến thể khác nhau lưu hành cùng một lúc, vì điều đó có nghĩa là chúng đang khai thác các hốc sinh thái khác nhau và chúng ta sẽ gặp phải một động lực tiềm ẩn nguy hiểm của nhiều chủng tương tác”.

Lo ngại biến chủng mới

Ngay cả khi Omicron thực sự trở thành chủng vi rút nổi trội, thì một biến thể khác của vi rút là điều chắc chắn.

Trong khi những thay đổi riêng lẻ đối với mã di truyền là những sự kiện ngẫu nhiên trong quá trình sao chép của virus, áp lực môi trường cho phép một số phát triển có thể dự đoán được.

Một thế giới mà hầu hết mọi người đã tiếp xúc với Sars-Cov-2 sẽ ủng hộ các biến thể truyền nhanh và dễ dàng trong khi tránh được sự chú ý của hệ thống miễn dịch của con người. Các đột biến làm cho vi rút gây chết người cao hơn không có khả năng làm cho nó khỏe hơn và thậm chí có thể là một khuyết tật nếu chúng cản trở quá trình lây truyền hiệu quả.

“Mặc dù bạn có thể tưởng tượng một biến thể mới chết người đang xuất hiện, dễ lây lan hơn nhưng cũng có hại hơn. . . Tôi không biết mức độ khả thi đối với loại virus này” - Jennifer Rohn, một nhà sinh học tế bào và giáo sư Đại học UCL cho biết. "Sars-Cov-2 phụ thuộc vào việc lây nhiễm các tế bào và nó có thể đã gần đạt đến giới hạn của điều này".

Các tác nhân gây bệnh mới thường có xu hướng nhẹ hơn theo thời gian khi chúng được hình thành trong quần thể người là một vấn đề vẫn còn tranh cãi giữa các nhà khoa học. Nhưng Paul Hunter, giáo sư y khoa tại Đại học East Anglia, tin rằng điều đó đúng với coronavirus.

Bốn coronavirus ở người, từ lâu đã lưu hành trên toàn thế giới gây ra các triệu chứng giống như cảm lạnh từ nhẹ đến trung bình, có thể đã gây ra dịch bệnh nghiêm trọng khi chúng lần đầu tiên chuyển từ động vật sang người.

Ông nói: “Sars-Cov-2 sẽ tiếp tục tạo ra các biến thể mới mãi mãi nhưng khả năng miễn dịch tế bào của chúng ta sẽ tăng cường khả năng bảo vệ chống lại bệnh tật nghiêm trọng mỗi khi chúng ta bị nhiễm bệnh. Cuối cùng, chúng ta sẽ ngừng lo lắng về điều đó".

Kịch bản yên tâm đó có thể áp dụng nếu Sars-Cov-2 phát triển theo kiểu tuyến tính về cơ bản. Tuy nhiên, có một rủi ro nhỏ về một sự đột biến trong quá trình tiến hóa đối với “thứ gì đó ngoài cánh đồng trái mà không đến từ các dòng họ hiện có”, Farrar nói.

Một khả năng là Sars-Cov-2 tiến hóa trong quần thể động vật và sau đó chuyển trở lại sang người. Các đại dịch cúm thường bắt đầu bằng một loại vi rút cúm nhảy từ chim hoặc lợn.

Hoặc Sars-Cov-2 có thể hoán đổi gen với một loại virus khác thông qua “tái tổ hợp gen”. Ví dụ, nếu một người nào đó bị nhiễm đồng thời với Sars-Cov-2 và coronavirus Mers có liên quan, không lây truyền dễ dàng giữa người với người nhưng giết chết khoảng 40% những người bị nhiễm bệnh, thì có thể tưởng tượng một cơn ác mộng lai phát sinh kết hợp khả năng lây truyền và khả năng gây chết người.

Mặc dù một bước nhảy vọt về mặt tiến hóa như vậy không phải là không thể, nhưng hầu hết các chuyên gia coi đó là điều cực kỳ khó xảy ra. Colbourn nói: “Tôi sợ hãi hơn nhiều về một đại dịch khác gây ra bởi một loại vi rút mới mà chúng ta chưa biết đến hơn là bởi một số biến thể của Sars-Cov-2”.

Ánh Vân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cảng Rotterdam, Hà Lan - cảng biển bận rộn nhất châu Âu.

Châu Âu chật vật thoát khỏi năng lượng Nga

(ĐTTCO) - Các lệnh trừng phạt đối với Nga và việc đóng cửa vì Covid ở Trung Quốc đã làm giảm khối lượng vận chuyển hàng hóa ở Rotterdam, Hà Lan - cảng biển bận rộn nhất châu Âu. Nhưng một loại hàng hóa đang bùng nổ: khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG).

Nhân vật

“Bongbong” Marcos Jr. - Sự trở lại nhiều lo ngại?

(ĐTTCO) - Ferdinand "Bongbong" Marcos Jr. đã trở thành Tổng thống đắc cử của Philippines sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử ngày 9-5. Hơn 30 triệu người Philippines đã bỏ phiếu cho Marcos Jr., cao hơn gấp đôi so với đối thủ gần nhất của ông, Phó Tổng thống sắp mãn nhiệm Leni Robredo.