Căng thẳng Trung - Tây: Giới hạn ảnh hưởng của Bắc Kinh tại WTO, LHQ và Ngân hàng Thế giới?

SCMP
(ĐTTCO) - Năm thập kỷ sau khi trở lại Liên hợp quốc, Trung Quốc đang mở rộng sự hiện diện của mình trong các thể chế quốc tế với tốc độ chưa từng có, nhưng căng thẳng gia tăng với các cường quốc phương Tây đã đặt ra câu hỏi về giới hạn ảnh hưởng của thể chế nước này.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Vị trí của Trung Quốc trong WTO, LHQ và Ngân hàng Thế giới

Kể từ khi Margaret Chan Fung Fu-chun được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới vào năm 2006, hàng chục công dân Trung Quốc đã làm việc với các vai trò chủ chốt tại các tổ chức đa phương.

Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Mỹ-Trung, cơ quan theo dõi cạnh tranh giữa hai nước, đã liệt kê 32 công dân Trung Quốc đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo tại các cơ quan quốc tế nổi bật vào năm ngoái.

Ba cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc (LHQ) đứng đầu, bao gồm Qu Dongyu, người được bầu làm Tổng giám đốc Tổ chức Nông lương năm 2019; Zhao Houlin, tổng giám đốc của Liên minh Viễn thông Quốc tế; và Li Yong, người đã lãnh đạo Tổ chức Phát triển Công nghiệp của Liên hợp quốc từ năm 2013.

Chín công dân Trung Quốc từng là đại biểu của Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các tổ chức quan trọng trong hệ thống tài chính Bretton Woods do phương Tây thống trị, xuất hiện sau chiến tranh thế giới thứ hai.

Tuy nhiên, đại diện tổng thể của Trung Quốc trong các cơ quan quản trị thế giới, đặc biệt là ở cấp độ ưu tú, vẫn thua kém các nền kinh tế lớn khác, các chuyên gia Trung Quốc nói.

Robert Rogowsky, một giáo sư của Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury, cho rằng Trung Quốc, hiện chiếm khoảng 18% nền kinh tế toàn cầu và là nhà tài trợ lớn thứ hai cho LHQ, là rất thích hợp, có vai trò quốc tế nổi bật hơn.

Tuy nhiên, ông nói thêm: “Chúng ta có một cuộc đụng độ giữa các nền văn minh trong thế kỷ 21: các nền dân chủ tự do với chủ nghĩa tư bản dựa trên thị trường và một chính phủ độc đảng đang phát triển nhanh chóng, cực kỳ giàu có với chủ nghĩa tư bản chịu ảnh hưởng nặng nề của nhà nước và nhiều doanh nghiệp nhà nước cạnh tranh toàn cầu”.

Tổng thống Mỹ Joe Biden đã coi Trung Quốc là đối thủ chiến lược, để áp dụng thuế quan thương mại thời ông Trump đối với hàng hóa Trung Quốc và mở rộng nỗ lực nhằm kiềm chế nền kinh tế số 2 thế giới về mặt công nghệ.

Cui Shoujun, phó hiệu trưởng trường quản trị quốc tế thuộc Đại học Renmin, nói rằng việc Trung Quốc không có nhiều đại diện trong các tổ chức đa phương đang hạn chế ảnh hưởng của nước này trong quản trị toàn cầu.

Ông viết trong một bài báo đăng trên iFeng.com, một nền tảng truyền thông của Trung Quốc vào tháng 10 năm ngoái: “Số lượng và cấp bậc của công dân Trung Quốc trong các tổ chức quốc tế không tương xứng với mức phí thành viên cao của Trung Quốc và vị thế là một cường quốc”.

Theo số liệu của tổ chức liên chính phủ công bố vào tháng 10, số lượng người Trung Quốc làm việc trong hệ thống LHQ là 1.384 người, chiếm 1,2% tổng số. Con số đó ít hơn nhiều so với 5.459 nhân viên của người Mỹ và thậm chí còn thấp hơn cả quốc gia Châu Phi Mali - quốc gia có dân số chỉ hơn 19 triệu người - với 1.433 nhân viên.

Trong số 378 vị trí từ cấp giám đốc trở lên, được cho là được phân bổ theo nguyên tắc phân bổ địa lý công bằng, chỉ có 14 người do công dân Trung Quốc nắm giữ, so với 43 người Mỹ, 18 người Anh và 15 người Ấn Độ.

Ông Cui nói: “Điều này có thể hạn chế nỗ lực của Trung Quốc trong việc thúc đẩy cải cách hệ thống quản trị toàn cầu và nâng cao ảnh hưởng, sức mạnh diễn ngôn và quyền ra quy tắc của nó trong quản trị toàn cầu”.

Trung Quốc phải giành lại “sân chơi” bằng cách nào?

WTO đứng đầu trong cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung và là một thể chế quan trọng mà Bắc Kinh muốn tăng cường ảnh hưởng của mình.

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm tê liệt tòa án thương mại hàng đầu thế giới, Cơ quan Phúc thẩm của WTO, bằng cách chặn việc bổ nhiệm các thẩm phán mới vào năm 2018. Mặc dù Mỹ có một danh sách dài các khiếu nại về quy trình giải quyết tranh chấp, nhưng sự bất bình về việc WTO không giữ được Bắc Kinh giải thích cho "các hành vi thương mại không công bằng" là cao trong chương trình nghị sự.

Phát biểu tại một diễn đàn vào tháng 12, Yi Xiaozhun, người đã từ chức Phó tổng giám đốc WTO vào mùa hè năm ngoái, cho biết tổ chức có trụ sở tại Geneva đang trải qua thời điểm khó khăn nhất trong lịch sử 70 năm.

Ông nói: “Trung Quốc nên cố gắng cung cấp cho các thành viên WTO nhiều sản phẩm công hơn và tích cực mở cửa thị trường để thúc đẩy hợp tác cùng có lợi trong khuôn khổ đa phương, để giành được lòng tin của tất cả các bên”.

Ông Yi, người hiện là cố vấn chính của Mạng lưới Hệ thống Thương mại và Đầu tư Quốc tế có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết Trung Quốc nên tham gia vào các cải cách của WTO và đảm bảo hệ thống thương mại đa phương tiếp tục trên con đường “cởi mở, khoan dung và không phân biệt đối xử”.

Dong Yan, nhà nghiên cứu cấp cao của Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, cho rằng Bắc Kinh nên lấp đầy khoảng trống quyền lực do Washington để lại khi nước này rút lui khỏi các tổ chức quốc tế và tăng cường vai trò của mình trong các lĩnh vực như kinh tế kỹ thuật số.

Ronald Anderson, giáo sư danh dự của Trường Kinh tế London, cho biết tác động của Trung Quốc đối với IMF và Ngân hàng Thế giới còn hạn chế, mặc dù sự hiện diện ngày càng tăng trong các tổ chức này.

Giá sư Anderson cho biết: “Mong muốn của họ là tạo ra ảnh hưởng quốc tế lớn hơn và tác động lớn hơn đến kết quả tăng trưởng như đã được thể hiện rõ ràng trong Sáng kiến “Một vành đai một con đường”.

Sáng kiến ”Một vành đai một con đường”, một chương trình cơ sở hạ tầng quy mô toàn cầu, được gọi là Kế hoạch Marshall của Trung Quốc, có liên quan đến sáng kiến của Mỹ nhằm tái thiết châu Âu thời hậu chiến. Nhưng việc cung cấp các khoản cho vay phát triển của TQ đã làm dấy lên những cáo buộc về ngoại giao bẫy nợ.

Bắc Kinh cũng thành lập Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng Châu Á vào năm 2016, thường được coi là một tổ chức tài chính đa phương do Trung Quốc lãnh đạo, phản ánh tham vọng định hình lại trật tự quốc tế. Ngân hàng hiện có 103 thành viên, mặc dù Mỹ và Nhật Bản vẫn vắng bóng.

Chủ tịch AIIB Jin Liquan nói với tờ Financial News của nhà nước trong một cuộc phỏng vấn vào đầu tháng 1: “Nếu không có quyền lực nghị luận đầy đủ trong hệ thống tài chính toàn cầu, thương mại hàng hóa và dịch vụ khổng lồ của Trung Quốc sẽ không nhận được sự bảo vệ và hỗ trợ hiệu quả”.

Ông Jin cho biết các hệ thống thanh toán quốc tế vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ, trong khi thị trường trái phiếu bằng USD vẫn chiếm ưu thế.

Chen Fengying, một thành viên cấp cao của Viện Quan hệ Quốc tế Đương đại Trung Quốc, mô tả hệ thống Bretton Woods như một dinh thự đông đúc được kiểm soát bởi những người đến đầu tiên.

“Hiện tại chúng tôi không thể phá bỏ nó. Tuy nhiên, chúng tôi có thể kêu gọi đổi mới và yêu cầu một gian tương đối thoải mái”, bà đề cập đến quyền bỏ phiếu lớn hơn trong các tổ chức quốc tế.

Bà Chen nói thêm Trung Quốc phải tận dụng tốt hơn G20, vì nhóm cung cấp nền tảng cho các cuộc đàm phán.

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ảnh minh họa.

Cuộc chiến kinh doanh trên vũ trụ ảo

(ĐTTCO) - Cho đến nay không gian ảo của internet đã có bước tiến mới, đó là vũ trụ ảo (còn gọi là metaverse). Đây là đấu trường tiếp theo trên không gian ảo mà các doanh nghiệp, thương hiệu phải tranh giành ảnh hưởng. 

Nhân vật

Blake Lemoine - Người tuyên bố AI của Google có tri giác

(ĐTTCO) - Kỹ sư Blake Lemoine của Google gần đây đã tuyên bố điều mà bấy lâu nay loài người lo sợ và đã hình dung nó trong hàng loạt bộ phim khoa học viễn tưởng: Hệ thống trí thông minh nhân tạo (AI) của Google thực sự có nhận thức, có tri giác giống như con người.